سیاست روز 3 آذر 1399 ساعت 21:26 http://siasatrooz.ir/vdccseqs02bqsi8.ala2.html -------------------------------------------------- چالش قانون گزارش‌های پژوهشی پژوهشکده شورای نگهبان را معرفی، نقد و بررسی (۱۸۴) می‌کند: عنوان : کارآمدی در حکومت‌های دینی و سکولار!؟ -------------------------------------------------- اشاره: پژوهشکده شورای نگهبان، بازوی تحقیقاتی شورای نگهبان در انجام وظایفی است که قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر عهده این شورا قرار داده است. گزارش های پژوهشی یکی از مجموعه آثار علمی منتشر شده از سوی این پژوهشکده است که توسط گروه های علمی پژوهشی شاغل در آن انجام شده است. گزارش های پژوهشی معمولا به مفاهیم پایه مرتبط با وظایف شورای نگهبان می پردازد. چالش قانون ضمن اعلام آمادگی برای انعکاس متن جوابیه پژوهشکده شورای نگهبان، پیشاپیش از حسن توجه و پیشنهادات سازنده اندیشمندان و نخبگان سپاسگزاری می کند. این نوشتار به معرفی، نقد و بررسی گزارش آشنايي با مفاهيم حقوق عمومي؛ بررسي مفهوم حكومت می پردازد. متن : معرفی گزارش شناسنامه گزارش عنوان گزارش: آشنايي با مفاهيم حقوق عمومي؛ بررسي مفهوم حكومت تهيه و تدوين: محمد صالحي ناظر علمي: علي بهادري جهرمي دفتر: مطالعات نظام سازي اسلامي شماره مسلسل: ۱۳۹۲۰۰۳۴ تاريخ انتشار: ۱۸/۰۶/۱۳۹۲ تعداد صفحات: ۲۰ صفحه ناشر: پژوهشکده شورای نگهبان منبع: درگاه الکترونیک پژوهشکده شورای نگهبان در مقدمه گزارش اینگونه آمده است: مفهوم حكومت يكي از مفاهيم كليدي و پر كاربرد حقوقي و سياسي است. انديشمندان و صاحب نظران اين عرصه ها از گذشته هاي دور به فراخور به اين موضوع پرداخته و تعاريف گوناگوني از آن ارائه كرده اند. در اين نوشتار ابتدا به بررسي مفهوم حكومت و سير تاريخي آن پرداخته، سپس در قسمت پنجم و ششم به مباني و ضرورت حكومت در جوامع بشري خواهيم پرداخت. در قسمت بعد بحث از اهداف حكومت بوده و در انتها به بررسي مفهوم و مباني حكومت در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران خواهيم پرداخت. تاريخچه مفهوم حكومت يكي از مفاهيمي است كه از گذشته هاي دور با انديشه سياسي انديشمندان عجين شده است. در يونان باستان سقراط، افلاطون و ارسطو هر كدام به اين مسئله توجه خاص داشته و تقسيم بندي هايي از انواع حكومت ارائه كرده اند. در قرون وسطا كه انديشه كليسا غلبه داشت، حكومت تجلي مشيت الهي و مامور برقراري عدالت قلمداد مي شد. در دوران رنسانس با توجه به تحولات صورت گرفته، مباني و اهداف حكومت دستخوش تغيير گشت. در اين دوران منشأ حاكميت مردم، آزادي هدف حكومت و دموكراسي و جمهوري از حكومت هاي مطلوب به شمار مي رفت. در دوران بعد از رنسانس تا به امروز نيز در ادامه همان مسير انديشمندان نظرات خود را ابراز مي نمايند. در اسلام از همان ابتداي ظهور و رسالت پيامبر اكرم (ص) مساله حكومت مطرح بوده است. چنانچه ايشان در اولين فرصت (پس از ورود به شهر يثرب) اقدام به تشكيل حكومت كردند. حكومت در اسلام ابزاري براي تحقق اهداف الهي است. اهداف و مباني حكومت از ديدگاه اسلامي متفاوت بوده است كه در بخش هاي بعدي به آن خواهيم پرداخت. ضرورت حكومت از ديدگاه عقلي در خصوص مباني عقلي ضروري بودن وجود حكومت دلايل متعددي مطرح شده است كه به برخي از آنها اشاره خواهيم كرد. ۱ـ انسان ها نيازهاي گوناگوني دارند كه در تامين اين نيازها و استفاده از طبيعت دچار تعارضاتي خواهند شد و برخي متضرر ميشوند. لذا بايد قدرتي وجود داشته باشد تا محيطي مناسب براي همگان فراهم آورد. ۲ـ با توجه به گسترش جوامع انساني انسان ها در جامعه دچار اختلافات و منازعاتي مي شوند كه حل و فصل و رسيدگي به آن جز از طريق هيئت دادرسي و مرجع رسيدگي ممكن نخواهد بود. و اين امر تنها از عهده حكومت ساخته است. ۳ـ انسان موجودي مدني بالطبع است. لذا بايد در در اجتماع زندگي كند و روابط اين زندگي اجتماعي بدون وجود ضوابط به هرج و مرج منجر خواهد شد. در نتيجه بايد حكومتي باشد تا ضابطه گذاري و مقررات گذاري كند. و همچنين تنها وجود مقررات كافي نيست چراكه بايد دستگاه و قدرتي باشد تا آن را اجرا كند و بر اجراي آن نظارت صورت گيرد تا تخلفي بوجود نيايد. اهداف حكومت در اسلام حكومت از ديدگاه اسلام يا حكومت اسلامي، حكومتي است كه تمامي اركان آن بر اساس دين شكل گرفته و قوانين و مقررات اجرائي آن برگرفته از احكام ديني باشد. آرا و منويات شخص حاكم در امر حكومت دخالت نداشته، بلكه شخصيت حقوقي او است كه در چارچوب قوانين الهي، و در راستاي مصالح عمومي حكومت مي كند. حاكم تنها مجري احكام الهي است. چراكه فقط خداي متعال حق قانونگذاري دارد. غايت حكومت اسلامي، بسترسازي و هدايت گري در جامعه براي تقرب اختياري افراد و جامعه به خداوند از طريق عبوديت و معرفت الله ذكر شده است، البته آزادي، نظم و امنيت، اقتصاد و رفاه، عدالت، تربيت و تعالي انسان نيز جزء اهدافي هستند كه در ذيل عبوديت و معرفت الله جاي مي گيرند. برخي مهم ترين هدف حكومت اسلامي را در دو مورد بيان نموده اند: ۱ـ راهنمايي انسان ها به سمت شدن و مقدمات سير و سلوك آنها را فراهم كردن؛ ۲ـ كشور اسلامي را مدينه فاضله ساختن و مبادي تمدن راستين را مهيا نمودن و اصول حاكم بر روابط داخلي و خارجي آن را تبيين نمودن. لازمه خلافت الهي اين است كه خليفه همه كمال هاي مستخلف عنه را كه خداوند است به اندازه سعه هستي خود فراهم نموده و در همه آن كمال هاي وجود مظهر خداوند سبحان قرار گيرد. از اين رو بقيه اهداف نسبت به هدف اصلي حكومت اسلامي كه خروج انسان ها از ظلمت به نور است هدف فرعي است. در حوزه فرهنگي حكومت اسلامي متصدي رشد علم و دانش شهروندان در كنار تزكيه آنان است. مشكل جامعه در جاهليت جديد يا كهن همانا ندانستن اصول تمدن ناب يا عمل نكردن به آن بر فرض دانستن است. يعني جهالت و ضلالت دو عامل قطعي انحطاط جامعه جاهلي است. رسالت دوم حكومت اسلامي ذيل هدف مدينه فاضله رشد اقتصادي است. در منظر اسلام هر چند انسان ها در مقابل انسان هاي ديگر مالك دسترنج خود هستند اما در مقابل خداوند مالك نيستند و از اين رو درآمد خود را بايد با توجه به دستورات الهي به مصرف برسانند. از اين روست كه وقتي به موجب دستور الهي لازم است بخشي از درآمد به عنوان خمس، زكات و امثال آن داده شود كسي حق ندارد به استناد حق مالكيت از اداي اين تكليف سر باز زند. به بيان ديگر اصل مالكيت خصوصي نبايد باعث محروميت جامعه گردد. سومين بعد تحقق مدينه فاضله در جامعه اسلامي در كنار رشد فرهنگي و اقتصادي، رشد صنعتي است. قوانين الهي علاوه بر ترغيب انسان ها به بهره برداري كامل از مواهب طبيعت از سيره پيشوايان دين مبني بر بهرهگيري از پيشرفته ترين فناوري هاي عصر خود دارد. چهارمين بعد حكومت اسلامي در حركت به سمت تحقق مدينه فاضله رشد حقوقي داخلي و بين المللي است. اصول كلي اين رشد را مي توان به اين نحو خلاصه كرد: ۱. نفي هرگونه سلطه گري و سلطه پذيري ۲. رعايت عهد و پيمان نامه ها در نقطه مقابل مهم ترين دليل نبرد با مستكبرين را عدم پاي بندي به عهدها بيان كرد. ۳. رعايت امانت و پرهيز از خيانت در اموال و حقوق اهداف حكومت هاي سكولار حكومت سكولار در اساس بر جدايي دين و سياست استوار بوده و هرگونه مرجعيت دين در زندگي سياسي و حقوقي را انكار مي كند. معيار سكولار بودن پاي بندي به استقلال عقل آدمي در شناخت پديده ها و مصالح سياسي و قوانين و مقررات است. در اين حكومت منشأ قدرت و مشروعيت راي و نظر مردم است. البته تعريف ديگري نيز از حكومت سكولار شده كه حكومتي است كه با دين ضديت ندارد، اما دين را نه مبناي مشروعيت خود قرار مي دهد و نه مبناي عمل خود، سكولاريسم چيزي نيست جز علمي و عقلاني شدن تدبير اجتماعي. غايت حكومت هاي سكولار، كاميابي و رضايت انسان ها و به سامان آوردن امور جامعه در زندگي مادي و دنيوي است كه اين ديدگاه ريشه در جهان بيني غير ديني دارد و حيات انسان را تنها محدود به همين دنيا مي داند و لذا سعي دارد تا حد نهايي غرايز آدمي را پاسخ دهد. در اين راستا مي توان براي حكومت ها اهداف مقدمي مانند رفاه، عدالت، آزادي، نظم و امنيت برشمرد. البته بايد متذكر شد كه در هر دوره اي از تاريخ برخي از آنها مورد توجه بوده و به مرور زمان كامل گرديده است. حكومت در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران با توجه به توضيحات ذكر شده نگاه كوتاهي به اصلاح حكومت در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران خواهيم داشت. اين اصطلاح در مقدمه و اصول قانون اساسي بكار رفته است. در مقدمه قانون اساسي به طرح حكومت اسلامي بر پايه ولايت فقيه توسط امام خميني و شكل گيري نهضت اشاره شده است. يكي از شعارهاي مردم در طول نهضت استقلال، آزادي، حكومت اسلامي بوده است. همچنين وجود هرگونه حكومت طبقاتي و فردي و گروهي از ديدگاه اسلامي نفي شده است. به استناد آيه صالحان عهده دار اداره مملكت و حكومت بر مدار قرآن و سنت ميباشند كه همانا هدف حكومت رشد دادن انسان در حركت به سوي نظام الهي و تجلي ابعاد خداگونگي انسان است. قانون اساسي زمينه مشاركت مردم را در تمام مراحل تصميم گيري هاي سياسي و سرنوشت ساز فراهم مي سازد تا در مسير تكامل انسان هر فردي خود مسؤول رشد و ارتقاء گردد كه اين همان تحقق حكومت مستضعفين در زمين خواهد بود. با توجه به اينكه در اسلام اقتصاد وسيله است، بايد در خدمت هدف هاي نظام اسلامي باشد. لذا اين زمينه سازي و تامين امكانات براي همه افراد و رفع نيازهاي ضروري جامعه بر عهده حكومت به معناي نهادها و تشكيلات سياسي تصميم گير و مجري قرار گرفته است. در اصول گوناگون قانون اساسي به حكومت اشاره شده است: در اصل اول قانون اساسي قانونگذار نوع حكومت را جمهوري اسلامي مشخص كرده و پايه و اساس شكل گيري آن را حق و عدل قرآن دانسته است: حكومت ايران جمهوري اسلامي است كه ملت ايران، بر اساس اعتقاد ديرينه اش به حكومت حق و عدل قرآن، در پي انقلاب اسلامي پيروزمند خود به رهبري مرجع عاليقدر تقليد آيت الله العظمي امام خميني، در همه پرسي دهم و يازدهم فروردين ماه يك هزار و سيصد و پنجاه و هشت هجري شمسي برابر با اول و دوم جماديالاولي سال يك هزار و سيصد و نود و نه هجري قمري با اكثريت ۲/۹۸% كليه كساني كه حق رأي داشتند، به آن رأي مثبت داد. اصل ۴۵ حكومت اسلامي را صاحب اموال و ثروت هاي عمومي مي داند و در اصل ۱۰۰ يكي از شرايط شكل گيري شوراهاي شهر و روستا، تبعيت اين شوراها از حكومت مركزي بيان شده است. اصل ۱۵۴ سعادت انسان در كل جامعه بشري را آرمان جمهوري اسلامي مي داند و استقلال و آزادي و حكومت حق و عدل را حق همه مردم جهان مي شناسد. در اين اصل منظور از حكومت محتوا و بناي حكومت مي باشد. در جمع بندی اینگونه آمده است: در نهايت مي توان گفت حكومت، نوع سازماندهي و تجلي بيروني حاكميت و قدرت سياسي كه جز تشكيل دهنده دولت يا كشور است، مي باشد. به بيان ديگر دولت به وسيله حكومت است كه اعمال حاكميت ميكند. از حكومت به عنوان رژيم سياسي نيز ياد مي شود. وجود قدرتي براي فراهم كردن محيطي مناسب براي همگان، رسيدگي و حل اختلافات ميان انسان ها و همچنين مقررات گذاري و نظم دهنده به زندگي اجتماعي از جمله دلائل عقلي تشكيل حكومت مي باشد. در آيات و روايات اسلامي نيز دلائل گوناگوني در باب ضرورت مطرح شده است. در حكومت هاي ديني مبناي حكومت اجراي احكام و دستورات الهي است. در حالي كه در حكومت هاي سكولار يا غير ديني بر اساس قرارداد اجتماعي، خواسته و تمايلات انسان كه اساس مي باشد. غايت حكومت هاي سكولار، كاميابي و رضايت انسان ها و به سامان آوردن امور جامعه در زندگي مادي و دنيوي است. در مقابل غايت حكومت اسلامي، بسترسازي و هدايت گري در جامعه براي تقرب اختياري افراد و جامعه به خداوند از طريق عبوديت و معرفت الله ذكر شده است. ارزیابی بخش های گزارش الف) عنوان - آیا عنوان گزارش بیان گر اهمیت موضوع آن است؟ بله - آیا محتوای گزارش در راستای بحث و بررسی پیرامون عنوان تهیه و ارائه شده است؟ خیر - آیا نام دست اندرکاران تهیه و انتشار گزارش بطور کامل شامل نام و نام خانوادگی، رتبه علمی، محل کار و نشانی پست الکترونیک در گزارش قید شده است؟ خیر الف) چکیده - آیا چکیده دقیقا آینه تمام نمای مطالعه است؟ گزارش فاقد چکیده است. - اگر چکیده به تنهایی مورد بررسی قرار گیرد، آیا به اندازه کافی خلاصه و چکیده کل مقاله است؟ گزارش فاقد چکیده است. - آیا چکیده گزارش دارای بخش واژگان کلیدی است؟ گزارش فاقد چکیده است. ب) فهرست - آیا گزارش دارای فهرست اجمالی و تفصیلی است؟ گزارش دارای فهرست اجمالی است. - آیا جدول ها، نمودارها و تصاویر دارای فهرست جداگانه اند؟ خیر - آیا گزارش دارای فهرست اعلام و اشخاص، مکان ها و ... است؟ خیر پ) مقدمه - آیا مقدمه، توجیه منطقی از مطالعه و یا هدف از مقاله (بیانی از مشکل موجود و بررسی متون) را شامل می شود؟ خیر - آیا اهداف مطالعه به وضوح شرح داده شده است؟ خیر - آیا از واژگان کلیدی و اصطلاحات مهم گزارش تعاریف مشخص ارائه شده است؟ خیر - آیا پیشینه تاریخی بحث مورد نظر در منابع معتبر داخلی و خارجی در گزارش مطرح شده است؟ خیر ت) روش کار - آیا از روش های معتبر و قابل اعتماد استفاده شده است؟ روش گزارش توصیفی و اقتباسی است. - آیا روش های انتخاب شده توسط نویسندگان قادر به پاسخ به سوالات تحقیق می باشد؟ خیر - آیا روش های مورد استفاده به وضوح شرح داده شده اند؟ خیر - اگر یک مطالعه تحقیقاتی مشابه توسط محققین دیگری انجام شود، می تواند همین نتایج را در پی داشته باشد؟ خیر ث) یافته ها - آیا یافته ها به خوبی سازماندهی شده است؟ خیر - آیا نتایج به وضوح شرح داده شده است؟ خیر - آیا روش های آماری مناسب انتخاب شده است؟ گزارش فاقد روش آماری است. - راستی آزمایی نتایج گزارش از طریق کدام آزمون انجام شده است؟ گزارش فاقد روش آماری است. - آیا نتایج گزارش از روایی و پایایی قابل قبول برخوردار است؟ گزارش فاقد روش آماری است. ج) بحث - آیا نتایج مهم به اختصار بیان شده است؟ خیر - آیا نویسندگان مشخصا بیان کرده اند که فرضیه آنها در این مطالعه ثابت شده یا نه؟ خیر - آیا یافته های این مطالعه با مطالعات مشابه پیشین در این زمینه مقایسه شده است؟ خیر - آیا محدودیت های مطالعه ذکر شده است؟ خیر - آیا برای انجام پژوهش های بعدی پیشنهاداتی ارائه شده است؟ خیر چ) جدول ها، نمودارها و تصاویر - آیا مدل مفهومی گزارش در قالب شکل ارائه شده است؟ خیر - آیا جدول ها، نمودارها و شکل ها ویژگی های کلیدی مطالعه را نشان می دهند؟ گزارش فاقد جدول، نمودار و شکل است. - آیا تصاویر، جدول ها و نمودارها شفاف و قابل فهم هستند و دارای بالانویس و زیرنویس مناسب می باشند؟ گزارش فاقد جدول ها، نمودارها و شکل ها است. ح) پیوست ها - آیا پیوست های گزارش حاوی اطلاعات مفید است؟ گزارش فاقد پیوست است. - آیا پیوست ها به کسب آگاهی بیشتر در مخاطبان کمک می کند؟ گزارش فاقد پیوست است. - آیا پیوست ها حاوی فرم ها و اسناد مرتبط با گزارش است؟ گزارش فاقد پیوست است. خ) منابع - آیا منابع کافی برای اهداف این مطالعه در جامعه وجود دارد؟ بله - آیا سبک نوشتن منابع منطبق با دستورالعمل های علمی است؟ بله - آیا منابع مهم و کلیدی به روز بوده اند و با دقت گزارش شده اند؟ خیر - شیوه ارائه مستندات و ارجاعات در گزارش چگونه است؟ بصورت پاورقی - آیا گزارش منابعی برای مطالعه بیشتر مخاطبان ارائه کرده است؟ خیر - آیا گزارش از منابع بین بخشی و بین رشته ای داخلی و خارجی معتبر استفاده کرده است؟ خیر ارزیابی محتوایی گزارش الف) سامان مندی - آیا گزارش یک کل سامان مند را تشکیل می دهد؟ خیر - آیا گزارش برای ساماندهی محتوایی خود مدل مفهومی ارائه کرده است؟ خیر - آیا گزارش دارای فرضیه یا فرضیه هایی با سوالات مشخص است؟ خیر - آیا عناوین موجود در گزارش دارای انسجام و هماهنگی است؟ خیر - آیا بسط و توضیح مطالب در هر پاراگراف، بخش، فصل و ... در گزارش انجام شده است؟ خیر - آیا در پایان هر فصل، بخش و ... مؤلف به جمع بندی مطالب پرداخته است؟ خیر - آیا گزارش دارای بخش نتیجه گیری یا جمع بندی نهایی است؟ بله ب) نوآوری - آیا محتوای گزارش دارای سطح خاصی از نوآوری در نظریه پردازی و اندیشه ورزی است؟ خیر - آیا گزارش مدعی صورت بندی جدید از مبانی نظری قدیمی است؟ خیر - آیا در گزارش توانایی های نوین فناورانه وجود دارد؟ خیر - آیا گزارش مدعی ارائه محصولات یا خدمات جدید است؟ خیر - آیا محتوای گزارش دارای توانایی خاص در ایجاد یا گسترش گفتمان اجتماعی را دارد؟ خیر - آیا خواندن این گزارش تفکر نقادانه را ترغیب می کند؟ خیر پ) اهمیت - آیا نسبت حجم مطالب به اهمیت موضوع در گزارش کافی است؟ خیر - آیا چینش مطالب در گزارش بر اساس درجه اهمیت موضوعات و وزن محتوایی آنها انجام شده است؟ خیر - آیا در نگارش مطالب در گزارش به موضوعات اولویت دار توجه شده است؟ خیر ت) شیوایی، روشنی و قابل فهم بودن - آیا متن گزارش روان و سلیس است؟بله - آیا در گزارش مطالب به روشنی توانسته اند موضوعات مرتبط با خود را مطرح کنند؟ خیر - آیا گزارش ساده و قابل فهم است؟ بله ث) جامعیت - آیا گزارش به لحاظ موضوعی جامعیت دارد و وجوه مختلف موضوع را پوشش می دهد؟ خیر - آیا استفاده از تصاویر، نمودارها، جدول ها و ... توانسته است به همه جانبه بودن گزارش کمک کند؟ گزارش فاقد تصویر، نمودار و جدول هاست. - آیا مؤلف از ساختارها و کلمات رایج در متون علمی و نیز سبک نویسندگی استفاده کرده است؟ خیر - آیا گزارش از ویژگی های بینامتنی برخوردار است؟ خیر - آیا گزارش برای کمک به درک جامع، الگو یا مدلی خاص برای ساده سازی روابط پدیده مورد نظر با سایر پدیده ها ارائه کرده است؟ خیر ج) اعتبار - آیا گزارش مبتنی بر پژوهش های روزآمد حوزه تخصصی مربوطه است؟ خیر - آیا شواهد، منابع و استدلال های موجود در گزارش از اعتبار علمی لازم و کافی برخوردار است؟ خیر - آیا اعتبار علمی گزارش از سوی یافته های پژوهشی معتبر داخلی و خارجی تایید می شود؟ خیر ارزیابی اجتماعی گزارش الف) مخاطبان و ذینفعان - مخاطبان و ذینفعان این گزارش چه کسانی هستند؟ اعضای شورای نگهبان - آیا انتشار این گزارش مورد استقبال مخاطبان و ذینفعان قرار گرفته است؟ نامشخص - آیا این گزارش مخاطبان را به پژوهش بیشتر در رابطه با موضوع تخصصی ترغیب می کند؟ نامشخص - آیا گزارش حاضر توانایی برطرف کردن نیازهای مخاطبان و ذینفعان خود را دارد؟ نامشخص ب) تاثیرگذاری اجتماعی - آیا گزارش در بحث پیرامون پدیده مورد نظر خود از جامعه نگری قابل قبول برخوردار است؟ خیر - آیا گزارش پیش نیازها و پیش فهم های ضروری و مورد نیاز برای فهم خود را به مخاطبان ارائه کرده است؟ خیر - آیا گزارش برای علل و آثار مشکلات متعدد موجود در زندگی مردم تحلیل مناسبی ارائه کرده است؟ خیر - آیا گزارش برای حل مشکلات زندگی مردم دارای طرح اجرایی با پیشنهادهای مشخص و مستدل است؟ خیر - آیا گزارش برای کارآمدی راهکارهای پیشنهادی خود برای حل مشکلات زندگی مردم روش راستی آزمایی خاصی را پیشنهاد کرده است؟ خیر - آیا گزارش توانسته است اهداف اجتماعی از پیش تعیین شده خود را محقق سازد؟ خیر - آیا ناشر مجموعه نظرات مخاطبان و بازخوردهای مجامع علمی را پیرامون گزارش منتشر کرده است؟ خیر - آیا گزارش نسبت خود را با اسناد فرادست و فرودست کشور معین کرده است؟ خیر - آیا گزارش مطالبی پیرامون کارآمدی و عملکرد قوانین مرتبط با موضوع بحث خود را ارائه کرده است؟ خیر - آیا انتشار این گزارش بازتاب های رسانه ای گسترده در پی داشته است؟ خیر پ) نیازمحوری - این گزارش چه نیازی (بنیادی، تخصصی، درسی، کمک درسی و عمومی) را تأمین خواهد کرد؟ نیازهای عمومی - آیا گزارش توانایی علمی و عملی برای تفکیک نوع نیازهای مخاطبان (خلاءها، کمبودها، تهدیدها، آسیب ها، ضعف ها، فرصت ها، قوت ها، ضرورت ها و اولویت ها) و برنامه ریزی و اجرای برنامه های متناسب با آن را (برنامه های ایجادی، جبرانی، پیشگیرانه، مقابله ای، تقویتی، توانمندسازی، ارتقایی، تامینی و انتخابی) دارد؟ خیر - آیا توانایی هدف گذاری، راهبردگذاری، سیاستگذاری و سازماندهی مرتبط با موضوع برای رفع سطوح گوناگون نیازهای مخاطبان در گزارش وجود دارد؟ خیر پ) رتبه ها و جوایز - آیا گزارش دارای رتبه و جوایز ملی و بین المللی است؟ خیر - آیا گزارش دارای ارجاعات داخلی و خارجی از سوی منابع علمی معتبر است؟ خیر ت) تقدیر و تشکر - آیا در گزارش از شخصیت های حقیقی و حقوقی موثر در کار (اعم از امور علمی و فنی و...) سپاسگزاری شده است؟ خیر - آیا گزارش در مجامع علمی داخلی و خارجی مورد تقدیر قرار گرفته است؟ خیر ارزیابی های شکلی گزارش الف) ویراستاری فنی - آیا تعداد کلمات و صفحات گزارش برای بیان کامل موضوع گزارش کافی است؟ خیر - آیا عنوان گذاری اصلی و فرعی در گزارش به درستی انجام شده است؟ خیر - آیا نوع صفحه آرایی (نوع و اندازه خط، فاصله خطوط، حاشیه ها، سرصفحه و پاورقی و ...) گزارش مناسب است؟ خیر - آیا آیین نگارش واژگان و جملات بر اساس زبان فارسی معیار در تدوین گزارش رعایت شده است؟ خیر - آیا در گزارش برای واژگان و اصطلاحات علمی بیگانه، معادل سازی مناسب انجام شده است؟ خیر - آیا نشانه گذاری در گزارش (مانند ویرگول، نقطه، خط تیره، ویرگول نقطه و پرانتز و ...) به درستی انجام شده است؟ خیر ب) ویراستاری علمی - آیا گزارش دارای ناظر یا ویراستار تخصصی است؟ بله - آیا ناظر یا ویراستار تخصصی به وظایف خود عمل کرده است؟ خیر - آیا گزارش از زمان انتشار چاپ اول تاکنون بروزرسانی شده است؟ خیر - آیا محتوای گزارش نیاز به حذف مطالب دارد؟ بله - آیا محتوای گزارش نیاز به اضافه کردن مطالب دارد؟ بله - آیا گزارش حاضر نیاز به ویراستاری ادبی دارد؟بله ج) ویژگی های خاص - آیا گزارش دارای ویژگی های خاص مانند کادر های خلاصه پیام، سخنان بزرگان، تاریخچه و... است؟ خیر - آیا گزارش دارای صفحه شناسنامه است؟ بله نویسنده: دکتر محمدرضا ناری ابیانه