رئیسجمهوری اسلامی ایران با تأکید بر اینکه امنیت پایدار نه از طریق تقابل، بلکه از مسیر اعتماد متقابل، احترام به حاکمیت کشورها، عدم مداخله در امور داخلی و همکاری میان دولتها حاصل میشود، خواستار تقویت همزمان همکاریهای امنیتی و اقتصادی در سازمان همکاری شانگهای شد.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری اسلامی ایران که از روز گذشته - ۹ شهریور - برای حضور و سخنرانی در اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای وارد بیشکک پایتخت قرقیزستان شده است، در این مراسم به سخنرانی پرداخت. در این سخنرانی آمده است،
یکی از مهمترین دستاوردهای سازمان همکاری شانگهای طی بیش از دو دهه گذشته، ایجاد بستر برای اعتمادسازی و همکاری در مواجهه با چالشهای امنیتی مشترک بوده است. تجربه این سازمان نشان داده است که امنیت پایدار نه از طریق تقابل، بلکه از مسیر اعتماد متقابل، احترام به حاکمیت کشورها، عدم مداخله در امور داخلی و همکاری میان دولتها حاصل میشود.امروز منطقه ما با مجموعهای از تهدیدات پیچیده و درهمتنیده مواجه است. تروریسم، افراطگرایی خشونتآمیز، قاچاق مواد مخدر، جرائم سازمانیافته فراملی، جرائم سایبری و تهدیدات نوظهور امنیتی، همچنان صلح و ثبات منطقهای را با چالش روبهرو میسازند.در کنار این تهدیدات، تشدید رقابتهای ژئوپلیتیکی، گسترش سیاستهای یکجانبهگرایانه، استفاده از زور و قدرت نظامی، اعمال تحریمهای یکجانبه و غیرقانونی، استفاده ابزاری از اقتصاد و فناوری و تضعیف اصول بنیادین حقوق بینالملل، نگرانیهای جدی برای کشورهای در حال توسعه و اقتصادهای نوظهور ایجاد کرده است.تحولات اخیر در منطقه غرب آسیا، ایران، لبنان، غزه، کرانه باختری بار دیگر نشان داد که بیتوجهی به قواعد حقوق بینالملل و تداوم رویکردهای مبتنی بر زور و فشار، نه تنها امنیت کشورها، بلکه ثبات کل منطقه و جهان را تهدید میکند.تهاجماتی که در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵ و ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران انجام شدند، تجاوزی آشکار علیه اصول بنیادین منشور ملل متحد و حقوق بینالملل، علیه اصل منع توسل به زور و علیه حق حیات بودند.این تجاوزات با جنایت بزرگ به شهادت رساندن مقام معظم رهبری آغاز شد. متجاوزین به مدرسهای در میناب حمله کرده و ۱۶۸ نفر از دانشآموزان و معلمان مدرسه را قتل عام کردند. در همان روز، به ورزشگاهی در شهر لامرد استان فارس حمله کردند که ۲۰۰ نفر شهید و مجروح در پی داشت. این تنها سه نمونه از جنایات بزرگ روز اول از یک جنگ ۴۰ روزه بود. در برابر این حجم از وحشیگری، جمهوری اسلامی ایران با اتکا به توان بالای نیروهای مسلح شجاع و غیور و بهرهمندی از حمایت سراسری ملت شریف خود، شکستهای سنگین و راهبردی را به آمریکا و رژیم اشغالگر تحمیل و پیروزیهای درخشانی کسب کرد.این حملات تعرض به یک عضو سازمان همکاری شانگهای و یک تمدن کهن بود. ما از سازمان و تمامی کشورهایی که این تجاوز را محکوم کردند و با ملت و دولت ایران ابراز همدردی کردند، قدردانی میکنیم.
به دنبال ۴۰ روز مقاومت جانانه مردم ایران در مقابل تهاجمات گسترده به تاسیسات نظامی، اقتصادی، زیرساختها و حتی مدارس و بیمارستانها، تقریبا در تمامی شهرهای ایران و پس از ناکامی آمریکا در رسیدن به هیچ یک از اهداف از پیش تعیین شده، ناگزیر به آتشبس و پایان جنگ شد. حدود سه ماه مذاکره با میانجیگری دو کشور دوست و برادر پاکستان و قطر، نهایتا در تاریخ ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ به توافقی منجر گردید که به یادداشت تفاهم اسلامآباد معروف است. اما تعهد آمریکا به سندی که امضای رئیسجمهور آن کشور در زیر خود داشت کمتر از دو هفته به طول انجامید و زیاده خواهی و بدعهدی آن کشور نسبت به تعهدات خود آغاز گردید که هنوز هم ادامه دارد. بدیهی است که نقض تعهدات آمریکا با پاسخ متناسب ایران مواجه شد. اما اینجانب به صراحت میگویم چنانچه آمریکا به تعهدات خود در یادداشت تفاهم مزبور بازگردد، جمهوری اسلامی ایران نیز بلافاصله عمل متقابل خواهد کرد. بر خلاف آمریکا، کشور من سابقه درخشانی در عمل به تعهدات و پیمانهای بینالمللی خود دارد و همواره بر اساس اصول حاکم بر حقوق بینالملل حرکت کرده است.
سازمانشانگهای برای ایفای نقش موثرتر در چندجانبهگرایی باید همزمان به ابعاد امنیتی و اقتصادی بپردازد.توسعه تجارت درونسازمانی، تسهیل فعالیتهای گمرکی، توسعه کریدورهای حملونقل، اتصال بنادر و مراکز لجستیکی، افزایش ظرفیتهای ترانزیتی و تقویت تابآوری زنجیرههای تأمین، از جمله حوزههایی هستند که میتوانند این نقش را به همکاریهایی ملموس و قابلسنجش بدل کنند.برای تحقق این چشمانداز اقتصادی، جمهوری اسلامی ایران سه ابتکار مشخص را پیش روی اعضا قرار داده است: نخست، تعمیق همکاریهای مالی و بانکی که شامل بهرهگیری گستردهتر از پولهای ملی در تسویهحسابهای میان کشورهای عضو، و فراتر از آن، ایجاد سازوکارهای مشترک تسویه و تأمین مالی و در نهایت، تأسیس «بانک سازمان همکاری شانگهای» میشود که گامی مؤثر برای افزایش ظرفیت همکاری اقتصادی اعضا و کاهش آسیبپذیری زنجیرههای تجارت و تأمین در برابر اختلالات خارجی است. دوم، توسعه نهادهای حمایت از تجارت و سرمایهگذاری که شامل ایجاد اتحادیه بیمه صادراتی و سرمایهگذاری سازمان همکاری شانگهای میباشد؛ که امیدواریم با همراهی کشورهای عضو به نتیجه مطلوب برسد.سوم، تحکیم امنیت انرژی با توجه به ظرفیت بالای کشورهای عضو در تولید و مصرف انواع انرژی است. ایجاد «کنسرسیوم انرژی سازمان همکاری شانگهای» نمود عینی آن است که به عنوان الگویی باثبات از تولید، عرضه، انتقال و مصرف انرژی در جغرافیای وسیع این سازمان میتواند پیامدهای مثبتی برای کشورهای عضو و تقویت جایگاه سازمان در بازار جهانی انرژی داشته باشد.پاسخ به تروریسم، افراطگرایی و تهدیدات نوظهور امنیتی، نیازمند تقویت ظرفیتهای نهادی و کارشناسی سازمان است. جمهوری اسلامی ایران در همین راستا، ایجاد مرکز راهبردی مطالعات امنیتی سازمان همکاری شانگهای را پیشنهاد داده است. علاوه بر اینها، ابتکار ایجاد مجمع پارلمانی کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای نیز با هدف تقویت گفتوگوی بینپارلمانی، تبادل تجربیات تقنینی و حمایت از همکاری میان کشورهای عضو، از سوی جمهوری اسلامی ایران ارائه شده است.
لازم به ذکر است در حاشیه این نشست، پزشکیان با پوتین و پینگ رئیس جمهورهای روسیه و چین نیز دیدار داشته است. پزشکیان در دیدار با پوتین تاکید کرد تجاوز آمریکا به ایران هیچ توجیه منطقی نداشت. قدرتهای بزرگ حق ندارند زمانی که قدرت دارند، بدون در نظر گرفتن چارچوبها و قوانین بینالمللی، تجاوز کنند. از مواضع شما در حمایت از ایران قدردانی میکنیم. ارتباط ایران و روسیه یک راهبردی است نه یک ارتباط معمولی. رئیسجمهور روسیه در این دیدار تاکید کرد مردم روسیه با مردم ایران که در حال دفاع از منافع خود هستند، اعلام همبستگی میکنند.روسیه و ایران علیرغم شرایط نظامی و سیاسی، روند رو به رشد سال گذشته در روابط تجاری و اقتصادی را حفظ کردهاند.مسکو بر اهمیت همکاریهای روسیه و ایران در حوزه بشردوستانه تاکید دارد.
بیانیه سران شانگهای
بر اساس بیانیه سازمان همکاری شانگهای که دروز منتشر شد، کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای حمایت خود را از حاکمیت و تمامیت ارضی ایران مجددا مورد تایید قرار داده و خواستار حل و فصل دیپلماتیک تنشهای منطقهای شدند. در این بیانیه آمده است: «کشورهای عضو حمایت خود را از حاکمیت و تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران مجددا تایید میکنند و خواستار حل و فصل مناقشه صرفا از طریق ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک هستند.» در بیانیهای که پس از اجلاس بیشکک، قرقیزستان منتشر شد، آمده است که کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای نگرانی عمیق خود را نسبت به تحولات خاورمیانه و ایران ابراز کردند.
کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای همچنین در این بیانیه، مراتب تسلیت خود را به ایران به خاطر شهادت آیتالله سیدعلی خامنهای، رهبر شهید انقلاب ایران ابراز کردند.در این بیانیه آمده است که کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای موضع خود را در محکومیت حملات نظامی علیه ایران که منجر به تلفات غیرنظامیان زیادی شده است، تایید کردهاند و افزودند که کشورهای عضو همچنین حمایت خود را از حاکمیت و تمامیت ارضی ایران تایید کرده و از حل و فصل دیپلماتیک حمایت کردهاند.
در بیانیه اجلاس شانگهای همچنین آمده که یک راه حل عادلانه برای مساله فلسطین تنها راه تضمین صلح است و کشورهای عضو تایید کردند که حل و فصل عادلانه مساله فلسطین تنها راه تضمین صلح در خاورمیانه است.در این بیانیه آمده است: «کشورهای عضو، با تاکید مجدد بر تعهد خود برای تبدیل افغانستان به یک کشور مستقل، بیطرف و صلحطلب، عاری از تروریسم، جنگ و مواد مخدر، آمادگی خود را برای حمایت از تلاشهای جامعه بینالمللی برای تامین صلح، ثبات و توسعه در این کشور ابراز میکنند.»در این بیانیه ذکر شده است: «کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای بر لزوم انعقاد یک سند بینالمللی در مورد تضمینهای جلوگیری از رقابت تسلیحاتی در فضا تاکید کردند. همچنین کشورهای عضو همچنین بر لزوم رعایت کنوانسیون منع توسعه و استفاده از سلاحهای شیمیایی تاکید کردند.»
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری اسلامی ایران که از روز گذشته - ۹ شهریور - برای حضور و سخنرانی در اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای وارد بیشکک پایتخت قرقیزستان شده است، در این مراسم به سخنرانی پرداخت. در این سخنرانی آمده است،
یکی از مهمترین دستاوردهای سازمان همکاری شانگهای طی بیش از دو دهه گذشته، ایجاد بستر برای اعتمادسازی و همکاری در مواجهه با چالشهای امنیتی مشترک بوده است. تجربه این سازمان نشان داده است که امنیت پایدار نه از طریق تقابل، بلکه از مسیر اعتماد متقابل، احترام به حاکمیت کشورها، عدم مداخله در امور داخلی و همکاری میان دولتها حاصل میشود.امروز منطقه ما با مجموعهای از تهدیدات پیچیده و درهمتنیده مواجه است. تروریسم، افراطگرایی خشونتآمیز، قاچاق مواد مخدر، جرائم سازمانیافته فراملی، جرائم سایبری و تهدیدات نوظهور امنیتی، همچنان صلح و ثبات منطقهای را با چالش روبهرو میسازند.در کنار این تهدیدات، تشدید رقابتهای ژئوپلیتیکی، گسترش سیاستهای یکجانبهگرایانه، استفاده از زور و قدرت نظامی، اعمال تحریمهای یکجانبه و غیرقانونی، استفاده ابزاری از اقتصاد و فناوری و تضعیف اصول بنیادین حقوق بینالملل، نگرانیهای جدی برای کشورهای در حال توسعه و اقتصادهای نوظهور ایجاد کرده است.تحولات اخیر در منطقه غرب آسیا، ایران، لبنان، غزه، کرانه باختری بار دیگر نشان داد که بیتوجهی به قواعد حقوق بینالملل و تداوم رویکردهای مبتنی بر زور و فشار، نه تنها امنیت کشورها، بلکه ثبات کل منطقه و جهان را تهدید میکند.تهاجماتی که در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵ و ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران انجام شدند، تجاوزی آشکار علیه اصول بنیادین منشور ملل متحد و حقوق بینالملل، علیه اصل منع توسل به زور و علیه حق حیات بودند.این تجاوزات با جنایت بزرگ به شهادت رساندن مقام معظم رهبری آغاز شد. متجاوزین به مدرسهای در میناب حمله کرده و ۱۶۸ نفر از دانشآموزان و معلمان مدرسه را قتل عام کردند. در همان روز، به ورزشگاهی در شهر لامرد استان فارس حمله کردند که ۲۰۰ نفر شهید و مجروح در پی داشت. این تنها سه نمونه از جنایات بزرگ روز اول از یک جنگ ۴۰ روزه بود. در برابر این حجم از وحشیگری، جمهوری اسلامی ایران با اتکا به توان بالای نیروهای مسلح شجاع و غیور و بهرهمندی از حمایت سراسری ملت شریف خود، شکستهای سنگین و راهبردی را به آمریکا و رژیم اشغالگر تحمیل و پیروزیهای درخشانی کسب کرد.این حملات تعرض به یک عضو سازمان همکاری شانگهای و یک تمدن کهن بود. ما از سازمان و تمامی کشورهایی که این تجاوز را محکوم کردند و با ملت و دولت ایران ابراز همدردی کردند، قدردانی میکنیم.
به دنبال ۴۰ روز مقاومت جانانه مردم ایران در مقابل تهاجمات گسترده به تاسیسات نظامی، اقتصادی، زیرساختها و حتی مدارس و بیمارستانها، تقریبا در تمامی شهرهای ایران و پس از ناکامی آمریکا در رسیدن به هیچ یک از اهداف از پیش تعیین شده، ناگزیر به آتشبس و پایان جنگ شد. حدود سه ماه مذاکره با میانجیگری دو کشور دوست و برادر پاکستان و قطر، نهایتا در تاریخ ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ به توافقی منجر گردید که به یادداشت تفاهم اسلامآباد معروف است. اما تعهد آمریکا به سندی که امضای رئیسجمهور آن کشور در زیر خود داشت کمتر از دو هفته به طول انجامید و زیاده خواهی و بدعهدی آن کشور نسبت به تعهدات خود آغاز گردید که هنوز هم ادامه دارد. بدیهی است که نقض تعهدات آمریکا با پاسخ متناسب ایران مواجه شد. اما اینجانب به صراحت میگویم چنانچه آمریکا به تعهدات خود در یادداشت تفاهم مزبور بازگردد، جمهوری اسلامی ایران نیز بلافاصله عمل متقابل خواهد کرد. بر خلاف آمریکا، کشور من سابقه درخشانی در عمل به تعهدات و پیمانهای بینالمللی خود دارد و همواره بر اساس اصول حاکم بر حقوق بینالملل حرکت کرده است.
سازمانشانگهای برای ایفای نقش موثرتر در چندجانبهگرایی باید همزمان به ابعاد امنیتی و اقتصادی بپردازد.توسعه تجارت درونسازمانی، تسهیل فعالیتهای گمرکی، توسعه کریدورهای حملونقل، اتصال بنادر و مراکز لجستیکی، افزایش ظرفیتهای ترانزیتی و تقویت تابآوری زنجیرههای تأمین، از جمله حوزههایی هستند که میتوانند این نقش را به همکاریهایی ملموس و قابلسنجش بدل کنند.برای تحقق این چشمانداز اقتصادی، جمهوری اسلامی ایران سه ابتکار مشخص را پیش روی اعضا قرار داده است: نخست، تعمیق همکاریهای مالی و بانکی که شامل بهرهگیری گستردهتر از پولهای ملی در تسویهحسابهای میان کشورهای عضو، و فراتر از آن، ایجاد سازوکارهای مشترک تسویه و تأمین مالی و در نهایت، تأسیس «بانک سازمان همکاری شانگهای» میشود که گامی مؤثر برای افزایش ظرفیت همکاری اقتصادی اعضا و کاهش آسیبپذیری زنجیرههای تجارت و تأمین در برابر اختلالات خارجی است. دوم، توسعه نهادهای حمایت از تجارت و سرمایهگذاری که شامل ایجاد اتحادیه بیمه صادراتی و سرمایهگذاری سازمان همکاری شانگهای میباشد؛ که امیدواریم با همراهی کشورهای عضو به نتیجه مطلوب برسد.سوم، تحکیم امنیت انرژی با توجه به ظرفیت بالای کشورهای عضو در تولید و مصرف انواع انرژی است. ایجاد «کنسرسیوم انرژی سازمان همکاری شانگهای» نمود عینی آن است که به عنوان الگویی باثبات از تولید، عرضه، انتقال و مصرف انرژی در جغرافیای وسیع این سازمان میتواند پیامدهای مثبتی برای کشورهای عضو و تقویت جایگاه سازمان در بازار جهانی انرژی داشته باشد.پاسخ به تروریسم، افراطگرایی و تهدیدات نوظهور امنیتی، نیازمند تقویت ظرفیتهای نهادی و کارشناسی سازمان است. جمهوری اسلامی ایران در همین راستا، ایجاد مرکز راهبردی مطالعات امنیتی سازمان همکاری شانگهای را پیشنهاد داده است. علاوه بر اینها، ابتکار ایجاد مجمع پارلمانی کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای نیز با هدف تقویت گفتوگوی بینپارلمانی، تبادل تجربیات تقنینی و حمایت از همکاری میان کشورهای عضو، از سوی جمهوری اسلامی ایران ارائه شده است.
لازم به ذکر است در حاشیه این نشست، پزشکیان با پوتین و پینگ رئیس جمهورهای روسیه و چین نیز دیدار داشته است. پزشکیان در دیدار با پوتین تاکید کرد تجاوز آمریکا به ایران هیچ توجیه منطقی نداشت. قدرتهای بزرگ حق ندارند زمانی که قدرت دارند، بدون در نظر گرفتن چارچوبها و قوانین بینالمللی، تجاوز کنند. از مواضع شما در حمایت از ایران قدردانی میکنیم. ارتباط ایران و روسیه یک راهبردی است نه یک ارتباط معمولی. رئیسجمهور روسیه در این دیدار تاکید کرد مردم روسیه با مردم ایران که در حال دفاع از منافع خود هستند، اعلام همبستگی میکنند.روسیه و ایران علیرغم شرایط نظامی و سیاسی، روند رو به رشد سال گذشته در روابط تجاری و اقتصادی را حفظ کردهاند.مسکو بر اهمیت همکاریهای روسیه و ایران در حوزه بشردوستانه تاکید دارد.
بیانیه سران شانگهای
بر اساس بیانیه سازمان همکاری شانگهای که دروز منتشر شد، کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای حمایت خود را از حاکمیت و تمامیت ارضی ایران مجددا مورد تایید قرار داده و خواستار حل و فصل دیپلماتیک تنشهای منطقهای شدند. در این بیانیه آمده است: «کشورهای عضو حمایت خود را از حاکمیت و تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران مجددا تایید میکنند و خواستار حل و فصل مناقشه صرفا از طریق ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک هستند.» در بیانیهای که پس از اجلاس بیشکک، قرقیزستان منتشر شد، آمده است که کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای نگرانی عمیق خود را نسبت به تحولات خاورمیانه و ایران ابراز کردند.
کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای همچنین در این بیانیه، مراتب تسلیت خود را به ایران به خاطر شهادت آیتالله سیدعلی خامنهای، رهبر شهید انقلاب ایران ابراز کردند.در این بیانیه آمده است که کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای موضع خود را در محکومیت حملات نظامی علیه ایران که منجر به تلفات غیرنظامیان زیادی شده است، تایید کردهاند و افزودند که کشورهای عضو همچنین حمایت خود را از حاکمیت و تمامیت ارضی ایران تایید کرده و از حل و فصل دیپلماتیک حمایت کردهاند.
در بیانیه اجلاس شانگهای همچنین آمده که یک راه حل عادلانه برای مساله فلسطین تنها راه تضمین صلح است و کشورهای عضو تایید کردند که حل و فصل عادلانه مساله فلسطین تنها راه تضمین صلح در خاورمیانه است.در این بیانیه آمده است: «کشورهای عضو، با تاکید مجدد بر تعهد خود برای تبدیل افغانستان به یک کشور مستقل، بیطرف و صلحطلب، عاری از تروریسم، جنگ و مواد مخدر، آمادگی خود را برای حمایت از تلاشهای جامعه بینالمللی برای تامین صلح، ثبات و توسعه در این کشور ابراز میکنند.»در این بیانیه ذکر شده است: «کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای بر لزوم انعقاد یک سند بینالمللی در مورد تضمینهای جلوگیری از رقابت تسلیحاتی در فضا تاکید کردند. همچنین کشورهای عضو همچنین بر لزوم رعایت کنوانسیون منع توسعه و استفاده از سلاحهای شیمیایی تاکید کردند.»
