آقای سکاندار اقتصاد! انتقامجویی شما از شکست مفتضحانه در فروش اوراق قرضه، با بالابردن نرخ بهره (نزول) بانکی به ۴۰ تا ۵۰ درصد، نه یک سیاست اقتصادی، که یک «عملیات انتحاری» علیه موجودیت اقتصادی کشور است. نتیجه این لجبازی، چیزی جز رسیدن به تورم سهرقمی، فروپاشی کامل ارزش پول ملی و به راه انداختن سیلاب خشم اجتماعی نخواهد بود. همین چند روز پیش ۵۷ همت اوراق قرضه با نرخ ۳۹ درصد عرضه کردید و بازار در چشمانتان نگاه کرد و فقط ۳۰ درصد آن را «آن هم با زور و فشار به خصولتیها» خرید.
این یعنی بازار، سیاستهای اقتصادی شما را به رسمیت نمیشناسد و به سیاستهایتان پوزخند میزند. خیلی وقت است که شما بازار را سیاست نگذارید، بلکه بازار و شبکه سفتهبازی است که شما را راه میبرد و به شما تعیین تکلیف میکند. مردم هم به امان خدا! حالا میخواهید با بالا بردن نرخ بهره (نزول) در شبکه بانکی، اقتصاد را به کجا ببرید؟ مردمرا به کدام باتلاق اقتصادی میکشانید؟!
بدانید که با این کار، نرخ نزول در بازار سیاه را از ۱۲ درصد ماهانه و سالانه ۱۴۴ درصد فعلی، به ۲۵ درصد ماهانه و مرز ۳۰۰ درصد خواهید رسید. هنگام افرایش قیمت بنزین از ۳۰۰۰ تومان به ۵۰۰۰ تومان گفتیم که هر ۱۰ درصد افزایش قیمت بنزین حداقل ۱/۵ تا ۲ درصد تورم را در کشور افزایش میدهد. با ۶۰ درصد افزایش قیمت بنزین، حداقل ۱۲ درصد تورم را افزایش دادید و تورم ۴۶ درصد آن روز را حداقل به ۵۸ درصد رساندید.
حالا مشق جدیدی پیش رو دارید؛ بنگاههای تولیدی سالم با سودهای ۲۰ تا ۲۵ درصدی، وقتی ببینند بانکها بدون هیچ ریسکی نرخ بهره (نزول) ۴۰ تا ۵۰ درصدی میدهند، احمق نیستند که به تولید ادامه دهند. کارخانه را تعطیل میکنند، ماشینآلات را میفروشند و پولشان را در بانکهای ورشکسته میگذارند یا وارد شبکه نزولخواری میشوند. وقتی تولید متوقف شد، کالا کمیاب میشود و تقاضایی که با سودهای بانکی شما تورمزده شده، قیمتها را به سقف میچسباند.
شما اقتصاد کشور را در یک باتلاق دومینووار گرفتار کردهاید: نرخ بهره (نزول) را بالا میبرید، تولید میمیرد، عرضه کم میشود، تورم منفجر میشود؛ سپس دوباره نرخ بهره (نزول) را بالا میبرید و این چرخه را تا لحظه خفه شدن کاملِ ریال و نابودی معیشت مردم ادامه میدهید.
آیا این همه گرسنه، کارتنخواب و بیمارِ در انتظارِ مرگ به دلیل گرانی دارو و نبودن قدرت خرید برای عبرت گرفتن شما کافی نیست؟ ایا حتما باید اقتصاد را کاملاً به مسلخ ببرید تا به تعهدات خود به نهادی که شمارا بورسیه کرده عمل کنید؟
سه دلیل برای شکست حتمی این نسخه ربوی وجود دارد: ۱- پایان اعتبار دولت نزد بازار: شما دیگر سیاستگذار نیستید؛ شکست فروش اوراق ۳۹ درصدی یعنی بازار، دولت را پسزده است. این بازیِ «دستور از بالا» با اقتصادِ ورشکسته، دیگر خریدار ندارد.
۲- مصاحبههای انتحاری و خودزنی پولی: هر بار که از افزایش نرخ بهره (نزول) حرف میزنید، پیش از آنکه ریالی جذب شود، انتظارات تورمی را منفجر میکنید. شما با دستان خودتان تیشه به ریشه اعتبارِ پول ملی میزنید و مردم را به سمت هجوم به بازار طلا و ارز میرانید.
۳- سناریوی ۴۰ تا ۵۵ درصدی؛ نسخه مرگ قطعی
- قتل تولید: وقتی هزینه تامین مالی بالای ۴۰ درصد باشد، هیچ تولیدکنندهای نمیتواند زنده بماند.
- انفجار پایه پولی: برای پرداخت سودهای نجومی، بانکهای ناتراز مجبور به اضافه برداشت از بانک مرکزی و چاپ پولِ بیضابطه میشوند. این یعنی «سودِ امروزِ سپردهگذار، ابرتورمِ فردای ملت».
این سیاست، تنها خریدنِ زمان با هزینه کردنِ کلِ زیرساختهای اقتصادی کشور است. شما در حال توزیع رانتِ غارتگرانه به صاحبان نقدینگی و جریمه کردنِ تولیدکنندگان و کارگران هستید. این مسیرِ قهقرایی، کشور را به سمت فروپاشی کامل و طغیان خیل عظیم گرسنگان و بیکاران به کف خیابان خواهد کشاند. با معیشت و حیات مردمِ این سرزمین بازی نکنید. «لبالمرصاد» بودنِ خدا و نفرینِ قربانیانِ سیاستهای ناکارآمد اقتصادی شما، سنگینتر از آن است که بتوانید از آن فرار کنید. یکبار از طریق سازمان برنامه با طرح اصلاح قیمت بنزین قضایای آبان ۹۸ را آفریدید. به وزارت اقتصاد آمدید و با طرح اصلاح ساختار قیمت ارز در 1404، مردم را به کف خیابان کشاندید و وقایع ۱۸ و ۱۹ دی را آفریدید. با بازی با نرخ بهره در تابستان ۱۴۰۵ مردم را به کدام ضیافت دعوت میکنید؟!
این یعنی بازار، سیاستهای اقتصادی شما را به رسمیت نمیشناسد و به سیاستهایتان پوزخند میزند. خیلی وقت است که شما بازار را سیاست نگذارید، بلکه بازار و شبکه سفتهبازی است که شما را راه میبرد و به شما تعیین تکلیف میکند. مردم هم به امان خدا! حالا میخواهید با بالا بردن نرخ بهره (نزول) در شبکه بانکی، اقتصاد را به کجا ببرید؟ مردمرا به کدام باتلاق اقتصادی میکشانید؟!
بدانید که با این کار، نرخ نزول در بازار سیاه را از ۱۲ درصد ماهانه و سالانه ۱۴۴ درصد فعلی، به ۲۵ درصد ماهانه و مرز ۳۰۰ درصد خواهید رسید. هنگام افرایش قیمت بنزین از ۳۰۰۰ تومان به ۵۰۰۰ تومان گفتیم که هر ۱۰ درصد افزایش قیمت بنزین حداقل ۱/۵ تا ۲ درصد تورم را در کشور افزایش میدهد. با ۶۰ درصد افزایش قیمت بنزین، حداقل ۱۲ درصد تورم را افزایش دادید و تورم ۴۶ درصد آن روز را حداقل به ۵۸ درصد رساندید.
حالا مشق جدیدی پیش رو دارید؛ بنگاههای تولیدی سالم با سودهای ۲۰ تا ۲۵ درصدی، وقتی ببینند بانکها بدون هیچ ریسکی نرخ بهره (نزول) ۴۰ تا ۵۰ درصدی میدهند، احمق نیستند که به تولید ادامه دهند. کارخانه را تعطیل میکنند، ماشینآلات را میفروشند و پولشان را در بانکهای ورشکسته میگذارند یا وارد شبکه نزولخواری میشوند. وقتی تولید متوقف شد، کالا کمیاب میشود و تقاضایی که با سودهای بانکی شما تورمزده شده، قیمتها را به سقف میچسباند.
شما اقتصاد کشور را در یک باتلاق دومینووار گرفتار کردهاید: نرخ بهره (نزول) را بالا میبرید، تولید میمیرد، عرضه کم میشود، تورم منفجر میشود؛ سپس دوباره نرخ بهره (نزول) را بالا میبرید و این چرخه را تا لحظه خفه شدن کاملِ ریال و نابودی معیشت مردم ادامه میدهید.
آیا این همه گرسنه، کارتنخواب و بیمارِ در انتظارِ مرگ به دلیل گرانی دارو و نبودن قدرت خرید برای عبرت گرفتن شما کافی نیست؟ ایا حتما باید اقتصاد را کاملاً به مسلخ ببرید تا به تعهدات خود به نهادی که شمارا بورسیه کرده عمل کنید؟
سه دلیل برای شکست حتمی این نسخه ربوی وجود دارد: ۱- پایان اعتبار دولت نزد بازار: شما دیگر سیاستگذار نیستید؛ شکست فروش اوراق ۳۹ درصدی یعنی بازار، دولت را پسزده است. این بازیِ «دستور از بالا» با اقتصادِ ورشکسته، دیگر خریدار ندارد.
۲- مصاحبههای انتحاری و خودزنی پولی: هر بار که از افزایش نرخ بهره (نزول) حرف میزنید، پیش از آنکه ریالی جذب شود، انتظارات تورمی را منفجر میکنید. شما با دستان خودتان تیشه به ریشه اعتبارِ پول ملی میزنید و مردم را به سمت هجوم به بازار طلا و ارز میرانید.
۳- سناریوی ۴۰ تا ۵۵ درصدی؛ نسخه مرگ قطعی
- قتل تولید: وقتی هزینه تامین مالی بالای ۴۰ درصد باشد، هیچ تولیدکنندهای نمیتواند زنده بماند.
- انفجار پایه پولی: برای پرداخت سودهای نجومی، بانکهای ناتراز مجبور به اضافه برداشت از بانک مرکزی و چاپ پولِ بیضابطه میشوند. این یعنی «سودِ امروزِ سپردهگذار، ابرتورمِ فردای ملت».
این سیاست، تنها خریدنِ زمان با هزینه کردنِ کلِ زیرساختهای اقتصادی کشور است. شما در حال توزیع رانتِ غارتگرانه به صاحبان نقدینگی و جریمه کردنِ تولیدکنندگان و کارگران هستید. این مسیرِ قهقرایی، کشور را به سمت فروپاشی کامل و طغیان خیل عظیم گرسنگان و بیکاران به کف خیابان خواهد کشاند. با معیشت و حیات مردمِ این سرزمین بازی نکنید. «لبالمرصاد» بودنِ خدا و نفرینِ قربانیانِ سیاستهای ناکارآمد اقتصادی شما، سنگینتر از آن است که بتوانید از آن فرار کنید. یکبار از طریق سازمان برنامه با طرح اصلاح قیمت بنزین قضایای آبان ۹۸ را آفریدید. به وزارت اقتصاد آمدید و با طرح اصلاح ساختار قیمت ارز در 1404، مردم را به کف خیابان کشاندید و وقایع ۱۸ و ۱۹ دی را آفریدید. با بازی با نرخ بهره در تابستان ۱۴۰۵ مردم را به کدام ضیافت دعوت میکنید؟!
فرهاد بیاشاد - اقتصاددان
