ماهواره «ناهید ۲» بهعنوان یکی از پروژههای کلیدی فضایی ایران، با هدف توسعه فناوریهای بومی مخابراتی ساخته شده است؛ ماهوارهای که روند ساخت و طراحی آن سالها زیر نظر متخصصان داخلی و با تمرکز بر خودکفایی فضایی پیش رفته است.
به گزارش تسنیم ماهواره «ناهید ۲» ایران، روز جمعه، سوم مرداد 1404 (25 ژوئیه 2025) با استفاده از پرتابگر سایوز روسی از پایگاه فضایی وستوچنی به فضا پرتاب شد. این پرتاب در ساعت 09:54 به وقت ایران انجام شد و شامل دو ماهواره اصلی به نامهای «یونیسفر-ام» شماره 3 و 4 بههمراه 18 ماهواره کوچک دیگر از جمله «ناهید ۲» بود. این مأموریت فضایی بخشی از برنامه پرتابهای چندماهوارهای روسیه از پایگاه وستوچنی به شمار میرود و هدف آن استقرار مجموعهای از ماهوارههای علمی، تحقیقاتی و تجاری در مدار زمین است. فرآیند انتقال و نصب راکت سایوز روی سکوی پرتاب شماره 1-سی در تاریخ 31 تیر (22 ژوئیه) انجام شده بود.
این گزارش با بررسی دقیق سیر زمانی توسعه ماهواره «ناهید ۲» از سال 1395 تا پرتاب موفق در سال 1404، جزئیات فنی، اهداف، چالشها و اهمیت این پروژه را با استناد به منابع معتبر ارائه میدهد.
سال 1395، قرارداد ساخت ماهواره «ناهید ۲» بین سازمان فضایی ایران و پژوهشگاه فضایی ایران امضا شد. این قرارداد نقطه عطفی در برنامه فضایی ایران بود و هدف آن توسعه یک ماهواره مخابراتی پیشرفته با قابلیتهای جدید، از جمله انجام مانورهای مداری و آزمایش فناوریهای مخابراتی در باند Ku اعلام شد. «ناهید ۲» به عنوان ادامهای بر پروژه ناهید 1 طراحی شد تا فناوریهای مورد نیاز برای ماهوارههای مخابراتی زمینآهنگ (GEO) و منظومههای مخابراتی در مدارهای پایین (LEO) را توسعه دهد. در این مرحله، تمرکز بر طراحی مفهومی و آزمایشهای اولیه بود. در سال 1398، با وجود تأخیر در پرتاب ماهواره ناهید 1 به دلیل مشکلات فنی و هماهنگیهای بینالمللی، توسعه «ناهید ۲» با جدیت ادامه یافت.برای تکمیل عملکرد ماهواره ناهیدــ1، چهار ایستگاه در نقاط مختلف کشور ساخته شد. قرار بر این بود که ناهیدــ1 با ماهوارهبر سفیر 1بی در مدار 250 در 375 کیلومتری مستقر شود و با عمر 40 روز مأموریت خود را انجام دهد؛ در ابتدا قرار بر این بود تا در تابستان 1398 ناهیدــ1 با ماهواره بر سفیرــ1 به مدار ارسال شود اما وقوع حادثه فنی پیش از پرتاب سفیر سبب لغو مأموریت شد.
ماهواره «ناهید ۲» یک ماهواره مکعبیشکل است که توان مورد نیاز خود را با استفاده از آرایههای خورشیدی روی بدنه تأمین میکند. این ماهواره با توجه به الزامات مأموریتی تعریفشده از یک زیرسیستم کنترل وضعیت سهمحوره با دقت نشانهروی 3 درجه RMS در هر راستا بهره میبرد. ارتباطات مخابراتی ماهواره «ناهید ۲» در باندهای فرکانسی S و KU و UHF و VHF انجام میشود و برای کنترل حرارت زیرسیستمهای بحرانی همچون پیشرانش از ترکیب کنترل حرارت فعال و غیرفعال در این ماهواره استفاده شده است.
مراسم رونمایی از دو ماهواره ساخت متخصصان کشورمان به مناسبت بزرگداشت روز فناوری فضایی در موزه ارتباطات با حضور مقامات کشور برگزار شد. در این مراسم از ماهواره «ناهید ۲» و طلوع 3 رونمایی شد. سری ماهوارههای ناهید (1 و 2) به سفارش سازمان فضایی ایران برای مأموریتهای مخابراتی در پژوهشگاه فضایی ایران ساخته شدند.
دکتر مهدی نصیری؛ رئیس پژوهشکده سامانههای ماهواره پژوهشگاه فضایی در بهمن 1402 در مراسم روز ملی فناوری فضایی که در محل پژوهشگاه فضایی با حضور رئیس جمهور برگزار شد اظهار کرد: ماهواره «ناهید ۲» یک پروژه ملی و یک ماهواره مخابراتی است که نمونه کیفی آن سال گذشته رونمایی شده و امروز نمونه پروازی آن عرضه شده است؛ طول عمر ماهواره «ناهید ۲» 2 سال و وزن آن 120 کیلوگرم است که در مدار 500 کیلوگرمی تزریق خواهد شد. شیب مداری تزریقی «ناهید ۲» 55 درجه و باند فرکانسی آن X,KU و UHF است.
ماهواره «ناهید ۲» یک ماهواره مخابراتی است که توسط پژوهشگاه فضایی ایران طراحی و ساخته شده است. این ماهواره با هدف توسعه فناوریهای مخابراتی پیشرفته و آمادهسازی زیرساختهای لازم برای منظومههای مخابراتی و ماهوارههای زمینآهنگ ساخته شده است. بر اساس گزارشها، «ناهید ۲» از ویژگیهای زیر برخوردار است:
این ماهواره قرار است مدت2 تا 5 سال در مدار باقی بماند و بهمنظور حفظ ارتفاع و موقعیت مداری، به سیستم پیشرانشی مجهز شده که قادر به اصلاح ارتفاع مداری تا 50 کیلومتر است.
سه نوع تراستر و انتخاب نوع مناسب برای ناهید2
بهطورکلی، سه نوع تراستر (سامانه رانش) در ماهوارهها مورد استفاده قرار میگیرد:
تراسترهای گاز سرد
تراسترهای شیمیایی گرم (مایع یا جامد)
تراسترهای الکتریکی (یونی).
برای ماهواره مخابراتی ناهید2 از تراسترهای گاز گرم استفاده شده است؛ نمونهای که بهطورکامل در داخل کشور توسعه یافته و در آن از اجزای بومی مانند مخزن کامپوزیتی، شیرهای فشار بالا و تراسترهای کنترلی استفاده شده است. این قطعات پیشرفته، با توجه به حساسیت بسیار بالا و سطح فناوری پیچیدهشان، در سطح بینالمللی بهراحتی در دسترس نیستند.
ماهواره ناهید2 همچنین به باتریهایی مجهز است که از سلولهای لیتیوم ـ یون ساختهشده در داخل کشور تولید و در فرمهای مختلف بستهبندی شدهاند. این باتریها باید در طول عمر 5ساله ماهواره، دهها هزار سیکل شارژ و دشارژ را بدون افت محسوس ظرفیت تحمل کنند؛ مسئلهای که نیازمند دقت بالا در طراحی و انتخاب مواد اولیه است. پرتاب «ناهید ۲» از جنبههای مختلف حائز اهمیت است:
1. پیشرفت فناوری بومی: «ناهید ۲» با استفاده از فناوریهای کاملاً ایرانی ساخته شده و توانایی ماندگاری 5 سال در مدار را دارد. این دستاورد نشاندهنده پیشرفت چشمگیر ایران در حوزه فناوریهای فضایی است.
2. همکاری بینالمللی: همکاری با روسیه برای پرتاب «ناهید ۲» نشاندهنده دیپلماسی موفق فضایی ایران است. پرتابگر سایوز به دلیل قابلیت اطمینان بالا و سابقه موفق، گزینهای ایدهآل برای این مأموریت بود.
3. کاربردهای عملیاتی: «ناهید ۲» میتواند در حوزههای ارتباطات، اینترنت اشیا و پایش دادهها نقش مهمی ایفا کند. این ماهواره به عنوان بخشی از منظومههای مخابراتی، قابلیت پشتیبانی از کاربردهای تجاری و تحقیقاتی را دارد.
4. غلبه بر تحریمها: پرتاب «ناهید ۲» با همکاری روسیه، پاسخی به محدودیتهای ناشی از تحریمهای بینالمللی بود که دسترسی ایران به فناوریهای پیشرفته و پرتابگرهای خارجی را محدود کرده بود.
پرتاب موفق «ناهید ۲» گامی مهم در مسیر توسعه منظومههای مخابراتی ایران است. سازمان فضایی ایران اعلام کرده که پروژه ناهید 3 به عنوان نسل پیشرفتهتر، در حال طراحی است.
به گزارش تسنیم ماهواره «ناهید ۲» ایران، روز جمعه، سوم مرداد 1404 (25 ژوئیه 2025) با استفاده از پرتابگر سایوز روسی از پایگاه فضایی وستوچنی به فضا پرتاب شد. این پرتاب در ساعت 09:54 به وقت ایران انجام شد و شامل دو ماهواره اصلی به نامهای «یونیسفر-ام» شماره 3 و 4 بههمراه 18 ماهواره کوچک دیگر از جمله «ناهید ۲» بود. این مأموریت فضایی بخشی از برنامه پرتابهای چندماهوارهای روسیه از پایگاه وستوچنی به شمار میرود و هدف آن استقرار مجموعهای از ماهوارههای علمی، تحقیقاتی و تجاری در مدار زمین است. فرآیند انتقال و نصب راکت سایوز روی سکوی پرتاب شماره 1-سی در تاریخ 31 تیر (22 ژوئیه) انجام شده بود.
این گزارش با بررسی دقیق سیر زمانی توسعه ماهواره «ناهید ۲» از سال 1395 تا پرتاب موفق در سال 1404، جزئیات فنی، اهداف، چالشها و اهمیت این پروژه را با استناد به منابع معتبر ارائه میدهد.
سال 1395، قرارداد ساخت ماهواره «ناهید ۲» بین سازمان فضایی ایران و پژوهشگاه فضایی ایران امضا شد. این قرارداد نقطه عطفی در برنامه فضایی ایران بود و هدف آن توسعه یک ماهواره مخابراتی پیشرفته با قابلیتهای جدید، از جمله انجام مانورهای مداری و آزمایش فناوریهای مخابراتی در باند Ku اعلام شد. «ناهید ۲» به عنوان ادامهای بر پروژه ناهید 1 طراحی شد تا فناوریهای مورد نیاز برای ماهوارههای مخابراتی زمینآهنگ (GEO) و منظومههای مخابراتی در مدارهای پایین (LEO) را توسعه دهد. در این مرحله، تمرکز بر طراحی مفهومی و آزمایشهای اولیه بود. در سال 1398، با وجود تأخیر در پرتاب ماهواره ناهید 1 به دلیل مشکلات فنی و هماهنگیهای بینالمللی، توسعه «ناهید ۲» با جدیت ادامه یافت.برای تکمیل عملکرد ماهواره ناهیدــ1، چهار ایستگاه در نقاط مختلف کشور ساخته شد. قرار بر این بود که ناهیدــ1 با ماهوارهبر سفیر 1بی در مدار 250 در 375 کیلومتری مستقر شود و با عمر 40 روز مأموریت خود را انجام دهد؛ در ابتدا قرار بر این بود تا در تابستان 1398 ناهیدــ1 با ماهواره بر سفیرــ1 به مدار ارسال شود اما وقوع حادثه فنی پیش از پرتاب سفیر سبب لغو مأموریت شد.
ماهواره «ناهید ۲» یک ماهواره مکعبیشکل است که توان مورد نیاز خود را با استفاده از آرایههای خورشیدی روی بدنه تأمین میکند. این ماهواره با توجه به الزامات مأموریتی تعریفشده از یک زیرسیستم کنترل وضعیت سهمحوره با دقت نشانهروی 3 درجه RMS در هر راستا بهره میبرد. ارتباطات مخابراتی ماهواره «ناهید ۲» در باندهای فرکانسی S و KU و UHF و VHF انجام میشود و برای کنترل حرارت زیرسیستمهای بحرانی همچون پیشرانش از ترکیب کنترل حرارت فعال و غیرفعال در این ماهواره استفاده شده است.
مراسم رونمایی از دو ماهواره ساخت متخصصان کشورمان به مناسبت بزرگداشت روز فناوری فضایی در موزه ارتباطات با حضور مقامات کشور برگزار شد. در این مراسم از ماهواره «ناهید ۲» و طلوع 3 رونمایی شد. سری ماهوارههای ناهید (1 و 2) به سفارش سازمان فضایی ایران برای مأموریتهای مخابراتی در پژوهشگاه فضایی ایران ساخته شدند.
دکتر مهدی نصیری؛ رئیس پژوهشکده سامانههای ماهواره پژوهشگاه فضایی در بهمن 1402 در مراسم روز ملی فناوری فضایی که در محل پژوهشگاه فضایی با حضور رئیس جمهور برگزار شد اظهار کرد: ماهواره «ناهید ۲» یک پروژه ملی و یک ماهواره مخابراتی است که نمونه کیفی آن سال گذشته رونمایی شده و امروز نمونه پروازی آن عرضه شده است؛ طول عمر ماهواره «ناهید ۲» 2 سال و وزن آن 120 کیلوگرم است که در مدار 500 کیلوگرمی تزریق خواهد شد. شیب مداری تزریقی «ناهید ۲» 55 درجه و باند فرکانسی آن X,KU و UHF است.
ماهواره «ناهید ۲» یک ماهواره مخابراتی است که توسط پژوهشگاه فضایی ایران طراحی و ساخته شده است. این ماهواره با هدف توسعه فناوریهای مخابراتی پیشرفته و آمادهسازی زیرساختهای لازم برای منظومههای مخابراتی و ماهوارههای زمینآهنگ ساخته شده است. بر اساس گزارشها، «ناهید ۲» از ویژگیهای زیر برخوردار است:
این ماهواره قرار است مدت2 تا 5 سال در مدار باقی بماند و بهمنظور حفظ ارتفاع و موقعیت مداری، به سیستم پیشرانشی مجهز شده که قادر به اصلاح ارتفاع مداری تا 50 کیلومتر است.
سه نوع تراستر و انتخاب نوع مناسب برای ناهید2
بهطورکلی، سه نوع تراستر (سامانه رانش) در ماهوارهها مورد استفاده قرار میگیرد:
تراسترهای گاز سرد
تراسترهای شیمیایی گرم (مایع یا جامد)
تراسترهای الکتریکی (یونی).
برای ماهواره مخابراتی ناهید2 از تراسترهای گاز گرم استفاده شده است؛ نمونهای که بهطورکامل در داخل کشور توسعه یافته و در آن از اجزای بومی مانند مخزن کامپوزیتی، شیرهای فشار بالا و تراسترهای کنترلی استفاده شده است. این قطعات پیشرفته، با توجه به حساسیت بسیار بالا و سطح فناوری پیچیدهشان، در سطح بینالمللی بهراحتی در دسترس نیستند.
ماهواره ناهید2 همچنین به باتریهایی مجهز است که از سلولهای لیتیوم ـ یون ساختهشده در داخل کشور تولید و در فرمهای مختلف بستهبندی شدهاند. این باتریها باید در طول عمر 5ساله ماهواره، دهها هزار سیکل شارژ و دشارژ را بدون افت محسوس ظرفیت تحمل کنند؛ مسئلهای که نیازمند دقت بالا در طراحی و انتخاب مواد اولیه است. پرتاب «ناهید ۲» از جنبههای مختلف حائز اهمیت است:
1. پیشرفت فناوری بومی: «ناهید ۲» با استفاده از فناوریهای کاملاً ایرانی ساخته شده و توانایی ماندگاری 5 سال در مدار را دارد. این دستاورد نشاندهنده پیشرفت چشمگیر ایران در حوزه فناوریهای فضایی است.
2. همکاری بینالمللی: همکاری با روسیه برای پرتاب «ناهید ۲» نشاندهنده دیپلماسی موفق فضایی ایران است. پرتابگر سایوز به دلیل قابلیت اطمینان بالا و سابقه موفق، گزینهای ایدهآل برای این مأموریت بود.
3. کاربردهای عملیاتی: «ناهید ۲» میتواند در حوزههای ارتباطات، اینترنت اشیا و پایش دادهها نقش مهمی ایفا کند. این ماهواره به عنوان بخشی از منظومههای مخابراتی، قابلیت پشتیبانی از کاربردهای تجاری و تحقیقاتی را دارد.
4. غلبه بر تحریمها: پرتاب «ناهید ۲» با همکاری روسیه، پاسخی به محدودیتهای ناشی از تحریمهای بینالمللی بود که دسترسی ایران به فناوریهای پیشرفته و پرتابگرهای خارجی را محدود کرده بود.
پرتاب موفق «ناهید ۲» گامی مهم در مسیر توسعه منظومههای مخابراتی ایران است. سازمان فضایی ایران اعلام کرده که پروژه ناهید 3 به عنوان نسل پیشرفتهتر، در حال طراحی است.
