میزان بالای مصرف بنزین در کشور در حالی به یکی از چالشهای مهم دولت و مردم مبدل شده است که همچنان عامل اصلی این مصرف بالا یعنی خودروسازان از پذیرش مسئولیت شانه خالی کرده و در کنار تجویز تکراری گران سازی قیمت بنزین به عنوان راهکار کاهش مصرف، وعده سرخرمن اصلاح میزان مصرف تولیداتشان برای سالهای آینده را سر داده و مدعی تولید خودروهایی با مصرف 7 لیتر در مقیاس 100 کیلومتر شدهاند.
بنزین به عنوان یک کالای راهبردی در سراسر جهان شناخته می شود چنانکه در ماههای اخیر اقتصادی بزرگی همچون آمریکا به دلیل افزایش قمت بنزین با چالشهای سیاسی و اجتماعی و اقتصادی مواجه شده اند. در ایران نیز مسئله میزان مصرف بنزین چالشی قدیمی است که معمولا دولتها با نسخه گران سازی قیمتها، به دنبال کاهش مصرف بودهاند حال آنکه در عمل این کاهش مصرف ادعایی چند روز بیشتر دوام نیاورده است بویژه آنکه اثار تورمی افزایش قیمت بنزین در حمل و نقل و کرایهها مردم را اجبارا به سمت استفاده از خودرو سوق داده است. نبود حمل و نقل عمومی در تمامی مسیرها، پیامدهای تورمی بالای افزایش قیمت بنزین که بسیاری را به سمت شغل دوم و سوم از جمله کار در جا به جایی مسافر سوق میدهد، تورم و اجبار مردم برای مسکن گزینی در شهرکها و مناطق خارج از شهر که عملا آنها را به استفاده از خودروی شخصی وا می دارد و... عملا موجب شده تا افزایش قیمت در ظاهر بیشتر افزایش درآمد برای دولت و در عمل افزایش هزینههای دولت به دلیل نیاز به کمکهای معیشتی بیشتر به مردم را به همراه داشته در حالی که صاحبان کالا و سرمایه از این شرایط برای چند برابر کردن درآمد خود بهره بردهاند.
نکته مهم در این فرایند آن است که هرمز عامل اصلی مصرف بنزین یعنی خودرو مورد توجه قرار نگرفته است حال آنکه اکثر خودروها تولید داخل بوده و اعمال فشار بر خودروساز میتواند صورت گیرد. پنهان شدن خودروسازان پشت دیوار افزایش بهای بنزین در حالی است که آنها این روزها با وعده به اینده به دنبال توجیه گذشته و البته یافتن راه و بهانهای برای افزایش قیمت جدید با کلید واژه تولیدات بهتر در آینده هستند. وعدهای که به گوش متولیان اقتصاد نیز رسیده است چنانکه وزیر صنعت، معدن و تجارت از توسعه موتورهای هیبریدی و برقی برای تولید خودروهای کممصرف خبر داد و گفت میزان مصرف خودروهای داخلی طبق اعلام خودروسازان حدود 7.6 لیتر است.
سید محمد اتابک وزیر صنعت، معدن و تجارت با اشاره به ضرورت کاهش مصرف سوخت خودروها گفت: در حال کار روی تولید خودروهایی با مصرف سوخت کمتر هستیم و در این زمینه دو نوع موتور هیبریدی و برقی در حال توسعه است. وزیر صنعت، معدن و تجارت با بیان اینکه فاصله چندانی با هدف تعیینشده وجود ندارد، تصریح کرد: اکنون فاصله با میزان مصرف مورد نظر کم است، اما باید کار بیشتری انجام دهیم تا به این هدف برسیم. این سخنان در حالی مطرح شده است که از یک سو خودروسازان داخلی نشان دهند که توان تولید خودرو در تیراژ بالا را ندارند که بخواهد مشکل بنزین را رفع نماید از سویی نیز افزیش قیمت خودرو موجب شده تا میلیونها خودروی فرسوده همچنان در تردد باشند چرا که توانی برای تعویض آنها وجود ندارد.
در این میان شاید تغییر در حوزه استانداردها بتواند تا حدودی خودروسازان را به ارتقای کیفیت سو دهد چنانکه رئیس سازمان ملی استاندارد ایران از افزایش استانداردهای خودرو از 85 به 122 مورد خبر داد و گفت استانداردهای جدید از سال آینده اجرایی میشوند. به گفته فرزانه انصاری، استانداردهای 85گانه اکنون تقریباً توسط تمام خودروهای تولید داخل رعایت میشود.رئیس سازمان ملی استاندارد ایران افزود: برای اجرای استانداردهای جدید، لازم است پلتفرمها و تولیدکنندگان، پلتفرمهای خود را به سطحی برسانند که امکان تولید محصول با ویژگیهای تعیینشده وجود داشته باشد و امکان آزمون آن نیز در کشور فراهم شود. این نسخه استانداردی در حالی تجویز می شود که از یک سو شواهد نشان می دهد که نتیجه این اقدام بیش از آنکه به بهبود کیفیت منجر شود به حذف برندهای خودروسازان از تولید منجر شده که نتیجه آن سر به فلک کشیدن قیمتها در بازار بوده و از سوی دیگر نیز مشکل اصلی در قطعه سازان است که با ادعای زیان انباشته همچنان به تولید قطعههای بی کیفیت ادامه میدهند. آنها در حالی مدعی زیان انباشته هستند که از یک طرف هنوز پاسخ ندادهاند که چگونه با انحصار قطعه در بازار که میلیونها قطعه در سال می شود چنین ادعایی دارند و از طرفی نیز این سوال همچنان باقی است که اگر قطعه ساز زیان انباشته دارد چرا به تولید ادامه می دهد و با کدام سرمایه به خرید سهامهای بلوکی خودروسازان می پردازد و خود را مالک آنها میسازد.؟ به هر تقدیر آنچه در گلوگاه مصرف بنزین باید مورد توجه باشد نه هزینه کرد از جیب مردم که حسابکشی از خودروسازان و قطعهسازان و وادار سازی آنها به افزایش کیفیت و البته بدون تکرار افزایش قیمت هاست.
بنزین به عنوان یک کالای راهبردی در سراسر جهان شناخته می شود چنانکه در ماههای اخیر اقتصادی بزرگی همچون آمریکا به دلیل افزایش قمت بنزین با چالشهای سیاسی و اجتماعی و اقتصادی مواجه شده اند. در ایران نیز مسئله میزان مصرف بنزین چالشی قدیمی است که معمولا دولتها با نسخه گران سازی قیمتها، به دنبال کاهش مصرف بودهاند حال آنکه در عمل این کاهش مصرف ادعایی چند روز بیشتر دوام نیاورده است بویژه آنکه اثار تورمی افزایش قیمت بنزین در حمل و نقل و کرایهها مردم را اجبارا به سمت استفاده از خودرو سوق داده است. نبود حمل و نقل عمومی در تمامی مسیرها، پیامدهای تورمی بالای افزایش قیمت بنزین که بسیاری را به سمت شغل دوم و سوم از جمله کار در جا به جایی مسافر سوق میدهد، تورم و اجبار مردم برای مسکن گزینی در شهرکها و مناطق خارج از شهر که عملا آنها را به استفاده از خودروی شخصی وا می دارد و... عملا موجب شده تا افزایش قیمت در ظاهر بیشتر افزایش درآمد برای دولت و در عمل افزایش هزینههای دولت به دلیل نیاز به کمکهای معیشتی بیشتر به مردم را به همراه داشته در حالی که صاحبان کالا و سرمایه از این شرایط برای چند برابر کردن درآمد خود بهره بردهاند.
نکته مهم در این فرایند آن است که هرمز عامل اصلی مصرف بنزین یعنی خودرو مورد توجه قرار نگرفته است حال آنکه اکثر خودروها تولید داخل بوده و اعمال فشار بر خودروساز میتواند صورت گیرد. پنهان شدن خودروسازان پشت دیوار افزایش بهای بنزین در حالی است که آنها این روزها با وعده به اینده به دنبال توجیه گذشته و البته یافتن راه و بهانهای برای افزایش قیمت جدید با کلید واژه تولیدات بهتر در آینده هستند. وعدهای که به گوش متولیان اقتصاد نیز رسیده است چنانکه وزیر صنعت، معدن و تجارت از توسعه موتورهای هیبریدی و برقی برای تولید خودروهای کممصرف خبر داد و گفت میزان مصرف خودروهای داخلی طبق اعلام خودروسازان حدود 7.6 لیتر است.
سید محمد اتابک وزیر صنعت، معدن و تجارت با اشاره به ضرورت کاهش مصرف سوخت خودروها گفت: در حال کار روی تولید خودروهایی با مصرف سوخت کمتر هستیم و در این زمینه دو نوع موتور هیبریدی و برقی در حال توسعه است. وزیر صنعت، معدن و تجارت با بیان اینکه فاصله چندانی با هدف تعیینشده وجود ندارد، تصریح کرد: اکنون فاصله با میزان مصرف مورد نظر کم است، اما باید کار بیشتری انجام دهیم تا به این هدف برسیم. این سخنان در حالی مطرح شده است که از یک سو خودروسازان داخلی نشان دهند که توان تولید خودرو در تیراژ بالا را ندارند که بخواهد مشکل بنزین را رفع نماید از سویی نیز افزیش قیمت خودرو موجب شده تا میلیونها خودروی فرسوده همچنان در تردد باشند چرا که توانی برای تعویض آنها وجود ندارد.
در این میان شاید تغییر در حوزه استانداردها بتواند تا حدودی خودروسازان را به ارتقای کیفیت سو دهد چنانکه رئیس سازمان ملی استاندارد ایران از افزایش استانداردهای خودرو از 85 به 122 مورد خبر داد و گفت استانداردهای جدید از سال آینده اجرایی میشوند. به گفته فرزانه انصاری، استانداردهای 85گانه اکنون تقریباً توسط تمام خودروهای تولید داخل رعایت میشود.رئیس سازمان ملی استاندارد ایران افزود: برای اجرای استانداردهای جدید، لازم است پلتفرمها و تولیدکنندگان، پلتفرمهای خود را به سطحی برسانند که امکان تولید محصول با ویژگیهای تعیینشده وجود داشته باشد و امکان آزمون آن نیز در کشور فراهم شود. این نسخه استانداردی در حالی تجویز می شود که از یک سو شواهد نشان می دهد که نتیجه این اقدام بیش از آنکه به بهبود کیفیت منجر شود به حذف برندهای خودروسازان از تولید منجر شده که نتیجه آن سر به فلک کشیدن قیمتها در بازار بوده و از سوی دیگر نیز مشکل اصلی در قطعه سازان است که با ادعای زیان انباشته همچنان به تولید قطعههای بی کیفیت ادامه میدهند. آنها در حالی مدعی زیان انباشته هستند که از یک طرف هنوز پاسخ ندادهاند که چگونه با انحصار قطعه در بازار که میلیونها قطعه در سال می شود چنین ادعایی دارند و از طرفی نیز این سوال همچنان باقی است که اگر قطعه ساز زیان انباشته دارد چرا به تولید ادامه می دهد و با کدام سرمایه به خرید سهامهای بلوکی خودروسازان می پردازد و خود را مالک آنها میسازد.؟ به هر تقدیر آنچه در گلوگاه مصرف بنزین باید مورد توجه باشد نه هزینه کرد از جیب مردم که حسابکشی از خودروسازان و قطعهسازان و وادار سازی آنها به افزایش کیفیت و البته بدون تکرار افزایش قیمت هاست.
سارا علیاری
