سیاست روز 15 خرداد 1401 ساعت 20:25 https://www.siasatrooz.ir/vdcdzx0fsyt0xj6.2a2y.html -------------------------------------------------- عنوان : امام خمینی(ره) در قاب چه فیلم‌هایی دیده شد؟ -------------------------------------------------- متن : تاکنون تعدادی از کارگردانان کشورمان، داستان زندگی امام‌خمینی(ره) را روایت کردند؛ برخی شخصیت سیاسی امام و عده‌ای دیگر ویژگی‌های اخلاقی‌اش را مورد توجه قرار دادند. از گذشته تاکنون معرفی شخصیت‌های برجسته تاریخی در جهان درقالب آثار نمایشی، مورد توجه فیلمسازان قرار داشته است. نهادهای فرهنگی در کشورهای مختلف با بهره‌گیری از زندگینامه این افراد فیلم، سریال و مستند تولید می‌کنند. یکی از شخصیت‌های بزرگ تاریخی در ایران، امام‌خمینی(ره) است که بعید می‌دانم کسی باشد که نامش را در جهان نشنیده باشد. تاکنون تعدادی از کارگردانان کشورمان، داستان زندگی امام‌خمینی(ره) را روایت کردند؛ برخی شخصیت سیاسی امام و عده‌ای دیگر ویژگی‌های اخلاقی‌اش را مورد توجه قرار دادند. روایت زندگی افراد برجسته و موثر در شکل‌گیری تاریخ، بیانگر هویت هر کشور است، به همین دلیل فیلمسازان تلاش می‌کنند با تولید آثار فاخر درقالب آثار نمایشی این تاریخ را برای نسل‌های بعد حفظ کنند. البته دیدن حال‌وهوای تاریخ معاصر درقالب فیلم و سریال، برای هر سنی می‌تواند جذابیت خاصی داشته باشد. با وجود اینکه تاکنون آثار گوناگونی از دوران مختلف زندگی امام‌خمینی(ره) تولید شده است هیچ‌کدام نتوانسته‌اند این شخصیت برجسته را در سطح جهانی به‌خوبی معرفی کنند و فیلمسازان می‌توانند آثار فاخری در زمینه معرفی شخصیت امام برای نسل‌های بعد تولید کنند. در ادامه بعضی از آثاری را که با موضوع زندگی امام‌خمینی(ره) تولید شدند معرفی کردیم. «فرزند صبح»/ بهروز افخمی تولید فیلم «فرزند صبح» به کارگردانی بهروز افخمی و تهیه‌کنندگی محمدرضا شرف‌الدین از سال۱۳۸۳ آغاز شد و اولین‌بار در بیست‌‌ونهمین جشنواره فیلم فجر در سال۱۳۸۹ به نمایش درآمد. «فرزند صبح» به دوران کودکی امام‌خمینی(ره) و بخشی از دستگیری او در ۱۵خردادماه سال۱۳۴۲ می‌پردازد. پس از نمایش این فیلم در جشنواره فجر کیفیت پایین این اثر حاشیه‌‌های زیادی را به‌همراه داشت و حتی صدای اعتراض کارگردان را هم بلند کرد، چون به گفته خودش، فیلم در نبود او تدوین و به جشنواره ارائه شده بود. حالا پس از گذشت ۱۲سال، نسخه‌‌ای از آن با تایید کارگردان آماده اکران عمومی شده است. «فرزند صبح» قرار بود همزمان با رحلت امام‌خمینی(ره) در نیمه خرداد ماه۱۴۰۱ در سینماها به نمایش درآید، اما به‌نظر می‌رسد که هنوز شرایط اکران آن مهیا نیست. افخمی در سال۱۳۸۹ نامه‌ای نوشت و در آن دلیل ساخت فیلم با موضوع زندگی امام‌خمینی(ره) را بیان کرد. در متن این نامه آمده بود: «آنها که خمینی را دوست دارند می‌دانند که نسل جوان او را چندان نمی‌شناسد. اگرچه سایه او بر تمام دنیای امروز افتاده است و نگهبانان نظم نوین از آن سایه بلند می‌ترسند اما نسل امروز ایران او را چنانکه ما دیروزی‌ها فهمیده‌ایم درک نمی‌کنند. من ۱۲سال پیش کوشش کردم احساس و دریافت خودم را از حضور و حیات و سال‌های اول مردی که دنیا را عوض کرد به فیلمنامه درآورم. این فیلمنامه را بچه‌های سیدمرتضی آوینی در موسسه روایت فتح خواندند و دوست داشتند و خواستند که به فیلم درآید اما آنها رفیق نیمه‌راه شدند و تا پایان کار نماندند و «فرزند صبح» به‌دست تهیه‌کنندگانی افتاد که فیلم را نابود کردند.» «صنوبر»/ مجتبی راعی فیلم «صنوبر» به کارگردانی مجتبی راعی در سال۱۳۸۰ تولید و در سال۱۳۸۱ با نام «سال سخت در خمین» در جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد و بعد از آن درقالب سریالی ۶قسمتی از تلویزیون پخش شد. راعی در این اثر به دوره نوجوانی امام‌خمینی(ره) در بازه زمانی ۱۳ تا ۱۶سالگی می‌‌پردازد. فیلم «صنوبر» تاکنون شرایط نمایش در سینما‌ها را پیدا نکرده است و مخاطبان با پخش تلویزیونی آن آشنا هستند.» راعی در آن سال‌ها در گفت‌وگویی با ایسنا درباره مراحل تولید این فیلم بیان کرده بود: «در ابتدا قرار بود یک فیلم سینمایی درباره نوجوانی حضرت‌امام(ره) بسازم و به من گفتند چون بودجه‌ای که داریم زیاد نیست و تلویزیون بخشی از هزینه‌‌ها را می‌‌دهد خیلی روی این کار ریز نشوم تا سریالی هم از آن ساخته شود و طی هفت‌ماه در بیابان‌ها با سختی زیاد «صنوبر» را ساختم.» وی درباره زمان اکران این فیلم گفته بود: «با توجه به اینکه فیلم درباره حضرت ‌امام (ره) بود با وجود اینکه کار کامل نشده بود اصرار داشتند فیلم در آن سال در جشنواره فجر حضور داشته باشد و من به سفر رفتم تا این کار را نکنم، اما بعد فهمیدم فیلم را بدون حضور من به جشنواره دادند. معتقدم نسخه سینمایی و سریال «صنوبر» نزدیک‌‌ترین کار به زندگی حضرت‌امام(ره) است، چراکه ما برای تحقیق از مرادی‌‌نیا که اهل خود خمین بود، بهره گرفتیم و او با تمام کسانی که از هنگام بچگی امام را دیده بودند مصاحبه کرده بود و از شخصیت‌‌های معاصری مانند کمره‌‌ای تحقیقات زیادی انجام داده بود.» *«آفتاب و زمین»/ جواد شمقدری تولید سریال «آفتاب و زمین» در اواخر دهه۷۰ به کارگردانی جواد شمقدری و تهیه‌کنندگی علیرضا سجادپور شروع شد و در اوایل دهه۸۰ از شبکه دو سیما پخش شد. «آفتاب و زمین» ابتدا دورانی از زندگی امام را نشان می‌دهد که پدرش با خوانین منطقه مبارزه می‌کند، سپس داستان تولد امام روایت می‌شود. در آن زمان قرار بود سریال ادامه‌دار باشد و مقاطع بعد از تولد زندگی ایشان هم به تصویر کشیده شود، اما ادامه آن تاکنون ساخته نشده و این سریال تنها دوران شش‌ماهگی امام را تصویر کرده است. در «آفتاب و زمین»، ولی‌الله مومنی، نقش پدر امام را ایفا می‌کند و علت انتخاب وی برای این کاراکتر، چهره کمترشناخته‌شده و تسلط آن برای خواندن متون و خطابه‌‌ها بود. این سریال بارها درقالب فیلم سینمایی از شبکه‌های تلویزیونی پخش شده است. «آفتاب و زمین» درقالب ۱۳قسمت تولید شده بود. شمقدری درباره پیشنهاد تولید این سریال در سالروز تولد امام گفته بود: «یک‌سال قبل از صدمین سالگرد تولد امام(ره)، تصمیم گرفتم کاری را متناسب با این مناسبت بسازم و شرایط زمانی و مکانی تولد ایشان را به تصویر بکشم. این پیشنهاد را به‌صورت کلی مطرح کردم که در گام اول تولد امام(ره) را بسازیم و پس از آن حوادث مختلفی که در زندگی امام روی داده را به تصویر بکشیم. قرار شد تولد امام را به شکل مقدمه کار کنیم. تحقیقات را در این زمینه تمام کردم و سال بعد هم این مجموعه تحقیقات به شکل سریال «آفتاب و زمین» ارائه شد.» *سریال «روح الله»/ راما قویدل سریال «روح‌الله» به کارگردانی راما قویدل و سیامک صرافت در ۱۳قسمت برای شبکه دو سیما تولید شد. هفت قسمت اول آن در ایام دهه‌فجر سال۱۳۹۱ پخش شد، اما قسمت‌های بعدی آن به‌دلیل مشکلات مالی متوقف شد. سال۱۳۹۲ در آستانه ایام ارتحال امام(ره) قسمت‌های تازه آن پخش شد. سعید نعمت‌الله فیلمنامه این سریال را براساس خاطراتی که در کتاب‌های مختلف از امام نوشته شده بود به نگارش درآورد. محمد کاسبی و انوشیروان ارجمند در این سریال ایفای نقش کرده بودند. در این سریال به ویژگی‌های اخلاقی امام اعم از همسایه‌‌داری، رعایت حق‌الناس، مهربانی، صرفه‌‌جویی، توجه به مطالعه و عدالت اشاره می‌شود که در بازنمایی خاطره‌‌ای واقعی از افراد، روایت شده است. یکی از موضوعات قابل‌توجه در سریال «روح‌الله» این است که بازیگری در آن وجود ندارد که بخواهد نقش امام را بازی کند، اما با ایفای نقش بازیگران دیگر و سکانس‌هایی که نشان می‌دهد کاراکترهای داستان به خانه امام می‌روند، حضور غیرفیزیکی امام در سریال را نشان می‌دهند. درواقع کارگردان این سریال شخصیتی را برای ایفای نقش در کاراکتر امام انتخاب نکرده است. راما قویدل در مصاحبه‌ای درباره پرداخت به زندگی بنیانگذار انقلاب در سینما و تلویزیون گفته است: «فکر می‌‌کنم من جزء معدود کارگردان‌هایی هستم که دین خودم را نسبت به امام‌خمینی(ره) ادا کردم و موفق شدم سریالی پیرامون زندگی ایشان بسازم. «روح‌الله» سریال مورد علاقه من است و آن را بسیار دوست دارم. سریالی لطیف و شیرین که با زبانی شاعرانه به موضوع خود می ‌پرداخت و غیرشعاری بود. به‌ویژه این کار را براساس بازخوردهایی که گرفته‌ام بیشتر دوست دارم.» *مستند «روح الله »/ محمد دبوق این اثر کامل‌ترین و جامع‌ترین مستند ساخته شده درباره امام خمینی(ره) است که در ۱۰ قسمت به مقاطع مهم زندگی امام خمینی(ره) می‌پردازد. این مجموعه بر اساس مصاحبه‌هایی از شخصیت‌های بین‌المللی کشورهای ایران، عراق، ترکیه، سوریه، مصر، فلسطین، فرانسه و لبنان ساخته شده است و بیش از ۱۰۰۰۰ قطعه عکس و تصاویر ناب تلویزیونی که بسیاری از آن‌ها برای اولین مرتبه نمایش داده شده‌اند، در ساخت آن به کار رفته است. سبک و سیاق این اثر یادآور مستندهای بین‌المللی شخصیت محوری است که معمولا در آن‌ها جزییات کامل و جنبه‌های مختلف زندگی یک شخصیت مورد توجه قرار می‌گیرد. هر قسمت از این مجموعه یک موضوع مستقل دارد.مبارزات خانوادگی امام خمینی(ره)، تربیت امام در کودکی، انقلاب مشروطه، روستای خمین در جنگ جهانی اول، ازدواج امام، ورود به عرصه سیاسی، دوران اول سلطنت محمدرضا پهلوی، رحلت آیت الله عبدالکریم حائری، پیگیری هجرت آیت الله بروجردی به قم، مقاومت امام در برابر رفرم، امام در ترکیه، خطبه نماز جمعه امام به زبان ترکی، هراس لاییک ها از نفوذ امام، انعقاد قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر، شهادت سید مصطفی خمینی، امام در نوفل لوشاتو، کشتار ۱۷ شهریور، تشکیل دولت موقت، فقط جمهوری اسلامی، انتخاب اولین رییس جمهور، نخست وزیری رجایی، عزل بنی صدر، سوءقصد به آیت الله خامنه ای، فاجعه صبرا و شتیلا، پذیرش قطعنامه ۵۹۸ از طرف امام(س)، عملیات مرصاد برخی از مقاطعی است که این اثر به آن می‌پردازد و در پایان نیز با یک جمع‌بندی به زمان حال می‌رسد. مستند روح الله اولین بار در سال ۱۳۸۶ از شبکه سه سیما پخش شد و در سال‌های اخیر بارها تکرار داشته است. پژوهش دقیق و نگاه ریزبینانه حاکم بر ساخت این اثر، مستند روح‌الله را به اثری با استانداردهای بین‌المللی تبدیل کرده که حتی برای مخاطبان غیر ایرانی هم جذاب و دیدنی است. نویسنده: کیانا تصدیق‌مقدم