میزان آمادگی برای مدیریت بحران در کشور...
به اندازه کافی وجود دارد.
پیشرفت داشته اما با مطلوب فاصله دارد.
در حد صفر است و عقب گرد هم داشته است.
 
داخلی فرهنگ گزارش
تاریخ انتشار : شنبه ۴ تير ۱۴۰۱ ساعت ۲۱:۱۸
 
 
نگاهی به برنامه خندوانه در فصل هشتم
وقتی زندگی مولف به قیمت مرگ اثر می‌انجامد
وقتی زندگی مولف به قیمت مرگ اثر می‌انجامد
 
آمارها نشان می‌دهد مردم در مرحله اول «خنداننده‌شو ۲» برای ۱۶ شرکت‌کننده، ۱۸ میلیون و ۵۲۳ هزار و ۴۲۸ رای ارسال کرده بودند. در حالی که در مرحله اول فصل سوم، برای ۱۲ شرکت‌کننده، ۲ میلیون و ۹۳۸ هزار و ۸۷ نفر به شرکت‌کنندگان مسابقه رای داده‌اند؛ یک‌ششم سری قبل مسابقه.
به گزارش فارس سقراط فیلسوف معروف جمله‌ای دارد با این عنوان که: «زندگی بررسی نشده(نیازموده) ارزش زیستن ندارد». ظاهراً سقراط در محاکمه خود و در واکنش به نابسامانی و فساد جوانان این جمله را بیان کرده است. در واقع سقراط به مخاطبانش می‌گوید گاهی لازم است به پشت سر برگردیم و گذشته و مسیر زندگی و کار خود را بررسی کنیم. به زبانی دیگر ضروری است که زندگی خود را مورد آزمون قرار دهیم.
در واقع یکی از تفاوت‌های انسان با دیگر موجودات در همین توان بررسی و آزمودن زندگی‌اش هست. یک تکه سنگ یا یک درخت و یا حیوانات نمی‌توانند زندگی خود را بررسی کنند. فقط انسان است که به یکباره وسط خیابان می‌ایستد و به پشت سر نگاه می‌کند و زندگی خود را به پرسش می‌گیرد.
با همین رویکرد به نظر می‌رسد برنامه «خندوانه»نیاز به بررسی جدی دارد، به اینکه بایستد و به پشت سر نگاه کند و مسیری که آمده است را مورد آزمون قرار دهد. اینکه کجاها خطا کرده و چه اشتباهاتی آن را در این وضعیت کنونی قرار داده است؟ وضعیتی که مخاطبانش را از دست داده و به برنامه‌ای کسل کننده و بدون ایده خلاقه تبدیل شده است.
در تحلیل آثار هنری با اینکه در دنیای امروز نظریه‌های متعددی از کنار گذاشتن نام مولف(کارگردان) حرف می‌زنند و بر این ایده تاکید می‌کنند که زندگی مخاطب باید به مرگ مولف بی‌انجامد، یعنی مولف کنار رفته و مخاطب خود بتواند به معنا یا معناهای اثر دست پیدا کند. اما در بحث درباره اثری همچون«خندوانه» آگاهانه نمی‌توان نظریه«مرگ مولف» را به کار بست چرا که«رامبد جوان» یعنی مولف خندوانه، سایه سنگینش را بر اثر(خندوانه) انداخته و «مخاطب» را هم از آن گریزی نیست.
نگاهی به آمارهای منتشر شده نشان می‌دهد مسابقه «خنداننده‌شو ۲» پس از استقبال مخاطبان از فصل اول، سال ۹۷ روی آنتن رفت. این فصل مانند «خنداننده‌شو ۱» مورد توجه قرار گرفت و مخاطبان «خندوانه» مشارکت بالایی در انتخاب برگزیدگان مسابقه داشتند. مردم در مرحله اول «خنداننده‌شو ۲» برای ۱۶ شرکت‌کننده، ۱۸ میلیون و ۵۲۳ هزار و ۴۲۸ رای ارسال کرده بودند. در حالی که در مرحله اول فصل سوم، برای ۱۲ شرکت‌کننده، ۲ میلیون و ۹۳۸ هزار و ۸۷ نفر به شرکت‌کنندگان مسابقه رای داده‌اند؛ یک‌ششم سری قبل مسابقه. این آمار تکان دهنده نشان می‌دهد که این برنامه تا چه حد مخاطبانش را از دست داده است. به نظر می‌رسد این مسیر از دست رفتن «مخاطب» ربط وثیقی به رویکرد «مولف» خندوانه پیدا می‌کند که در ادامه بدان خواهیم پرداخت.
مردم در مرحله اول «خنداننده‌شو ۲» برای ۱۶ شرکت‌کننده، ۱۸ میلیون و ۵۲۳ هزار و ۴۲۸ رای ارسال کرده بودند. در حالی که در مرحله اول فصل سوم، برای ۱۲ شرکت‌کننده، ۲ میلیون و ۹۳۸ هزار و ۸۷ نفر به شرکت‌کنندگان مسابقه رای داده‌اند؛ یک‌ششم سری قبل مسابقه.
بی‌شک خندوانه یکی از موفق‌ترین برنامه‌های سرگرمی و تفریحی تلویزیون در سال‌های اخیر بوده است که سهم زیادی در جذب مخاطب به شبکه نسیم داشته است. اما به نظر می‌رسد این برنامه از روزهای باشکوه خود بسیار فاصله گرفته و سیر نزولی خود را به سرعت ادامه می‌دهد.
خندوانه این روزها حال روز خوشی ندارد، قاتی‌بازی‌اش چنگی به دل نمی‌زند و کمتر مخاطبی رغبت می‌کند تا پایان، تماشاگر این برنامه باشد. اما چه شد که خندوانه و رامبد جوان به این روز افتاده‌اند؟
بعد از جنجال‌های سفر «رامبد جوان» به کانادا و تولد فرزندش در آن بلاد، این بازیگر، کارگردان، تهیه کننده سینما و تلویزیون تقریبا هیچ برنامه موفقی را تجربه نکرده است و پیوسته در مسیر از دست رفتن محبوبیت حرکت کرده است. از این رو رامبد جوان در دوره اخیر خندوانه نیز بیش از آنکه به یک مدیرهنری یا کارگردان خلاق شبیه باشد، در حقیقت به بیزینس‌منی شبیه است که شاخک‌هایش در امور اقتصادی خوب کار می‌کند، و مخاطبان هم این موضوع را به درستی دریافته‌اند.
او که روزی نبض جامعه را درست می‌فهمید و آثارش جریان‌ساز بود حالا با دیدن خندوانه متاخرش و دیگر آثار و برخی از رفتارش به این نتیجه می‌رسیم که سبک زندگی و عقایدش روزبه‌روز چنان از واقعیت اجتماع و زندگی «مردم معمولی» دور و دورتر شده که دیگر معیار و ملاکی برای سنجش و تشخیص حساسیت‌ها و احوال مخاطب ندارد.
رامبد جوان در دوره اخیر خندوانه بیش از آنکه به یک مدیرهنری یا کارگردان خلاق شبیه باشد، در حقیقت به بیزنسمنی شبیه است که شاخک‌هایش در امور اقتصادی خوب کار می‌کند.
در فرهنگ برنامه‌سازی رادیویی و تلویزیونی اصطلاح اوج و فرود برنامه اصطلاحی رایج است. هر برنامه‌ای اوجی دارد که با شهرت و اقبال و تحسین مخاطبان و منتقدان همراه است و فرودی دارد که با کاهش محبوبیت و افت مخاطب و انتقادات کارشناسان رسانه قرین می‌شود.
با این اوصاف آیا باید منتظر بود که خندوانه و رامبد جوان به روزهای اوج برگردند، یا سرمایه‌داری و تبلیغات و تجاری‌‍سازی آنچنان سیطره‌اش را بر برنامه گسترانده که دیگر عملا امکان خلاقیت و نوآوری از بین رفته و این برنامه روز به روز از ماهیت خلاقانه قدیم خود دور شده و از معنا تهی‌ خواهد شد؟
جان برگر در کتاب«شکست‌ها و پیروزی‌های پیکاسو» به این موضوع اشاره می‌کند که دوره کاری پیکاسو به گونه‌ای گذشت که او در دهه‌های پایانی عمرش دیگر کار خلاقه‌ای انجام نداد و به تکرار رسید. پیکاسوی پیر مدام با طرح‌های خطی و ساده موضوعات اروتیک را طراحی می‌کرد و هیچ نوآوری و ایده تازه‌ای در کارش یافت نمی‌شد.
جان برگر معتقد است چون در آن دوران هیچ منتقدی جرأت نقد پیکاسو را نداشت و مجموعه‌دارها هم به واسطه شهرت پیکاسو هر خط‌ خطی ساده او را با قیمت‌های گزاف می‌خریدند، همین باعث شد او رو به افول برود و دیگر نتواند هیچ تحولی نه در کار نقاشی و نه در زندگی‌اش ایجاد کند. جان برگر پیکاسو را در وضعیت تنهایی و ویرانی توصیف می‌کرد، وضعیت پیرمردی عصبانی و ناامید. عصبانی از زیبایی چیزی که دیگر نمی‌توانست خلق کند.
نتیجه‌ای که از بحث این منتقد می‌توان گرفت این است که در واقع شهرت بیش از اندازه، فقدان نقد و وفور خریدارانی که هر اثر بنجل او را به رقم‌های آنچنانی می‌خریدند، باعث شد او از مسیر خلاقیت، نوآوری و ارتقا دادن هنر و تحول در دنیای نقاشی دور شود.
البته نه رامبد جوان شهرتی هم سنگ پیکاسو دارد و نه خندوانه شاهکاری بی‌بدیل است، اما ذکر این مثال نشان می‌دهد که اگر معروف‌ترین هنرمند دوران هم باشی، نبود امکان نقد، شهرت بیش از اندازه و سرمایه‌داری و تجاری‌سازی تمام ایده‌ها و خلاقیتت را کور می‌کند و باعث می‌شود ایده‌هایت را از دست بدهی.
این روزها که برنامه خندوانه فصل هشتم خود را سپری می‌کند انگار همه چیز از دست رفته است. حتی از آن جناب خان خلاق هم دیگر خبری نیست. او بدون سناریو و بداهه همان تکرارهای کلیشه شده همیشه را پیش می‌برد و دیگر چندان مخاطبی را جذب خود نمی‌کند. جناب خان که در فصل‌های ابتدایی خنداونه روح نقاد جمعی جامعه بود، اکنون بیشتر متاثر از فضای مجازی و به شدت گرفتار تکرار و کلیشه‌هاست.
برخی از مخاطبان شعارزدگی را یکی از عوامل دور شدن مخاطب از این برنامه می‌دانند. به زعم برخی دیگر از منتقدان، رامبد جوان در این برنامه رفتاری اغراق آمیز دارد که برای مخاطب باور پذیر نیست.
برخی دیگر از منتقدان با پوپولیستی نامیدن برنامه خندوانه به این موضوع اشاره دارند که رامبد جوان نه آنچنان دغدغۀ جامعه دارد و نه درکی از آن. او صرفاً یک برنامه ساخته است نه برای ایجاد یک بستر فرهنگی بلکه صرفاً برای کسب درآمد. از این رو رامبد جوان آنچنان درگیر حاشیه‌های موضوع شده است و تبلیغات بر برنامه‌اش حکم فرما است که نمی‌تواند برنامه‌اش را از رخوت و کسالت نجات دهد.
رامبد جوان نه آنچنان دغدغۀ جامعه دارد و نه درکی از آن. او صرفاً یک برنامه ساخته است نه برای ایجاد یک بستر فرهنگی بلکه صرفاً برای کسب درآمد.
آخر اینکه در فرآیند شکل‌گیری یک اثر هنری بسیار مهم است که هنرمند بداند که کارش را در چه زمانی و کجا به اتمام برساند. درست مثل فوتبالیستی که باید قبل از هو شدن توسط تماشاچیان چهارگوشه مستطیل سبز را ببوسد و خداحافظی کند، به نظر می‌رسد خندوانه به پایان خط رسیده است، و بیش از آنکه درگیر کار خلاقه و ساخت اثر هنری و تاثیر بر مخاطب باشد، درگیر تبلیغات ستاره مربع و کار تجاری است. البته همواره در برنامه خندوانه این موضوع کار تبلیغی-تجاری و اسپانسری وجود داشته است اما برای درک دقیق‌تر موضوع کافی است که نوع و شیوه بیان تبلیغات در فصل هشتم را با دوره‌های پیشین مقایسه کنید. انگار هرچه برنامه ضعیف‌تر و کم مخاطب‌تر می‌شود، حجم و هیجان تبلیغات اسپانسری‌اش بیشتر و گسترش‌یافته‌تر می‌شود.
در فصل‌های پیش با اینکه تبلیغات انجام می‌شد اما هیچگاه نمی‌دیدیم رامبد جوان تا این حد از برند یا شرکت یا موسسه تجاری خاصی تعریف کند، تبلیغات عموما امر حاشیه‌ای بود و بسیار با احتیاط برندها معرفی می‌شدند؛ اما اکنون آنچنان در معرفی این خدمات تجاری پر تلاش عمل می‌کند که انگار کل برنامه پیوستی بر شخصی‌سازی آن تبلیغ است. یعنی انگار کل برنامه برای این پخش می‌شود تا فلان کالا، برند و شرکت تجاری تبلیغ شود.
به نظر می‌رسد اگر رامبد جوان تنها بخش کوچکی از اشتیاقش به تبلیغات را صرف تحلیل و بررسی و آزمودن دوباره نقاط ضعف و قوت برنامه‌اش می‌کرد نتایج بهتری می‌گرفت. گاهی باید ایستاد و به پشت سر نگاه کرد، «خنداونه» بررسی نشده ارزش دیدن ندارد.
کد مطلب: 123057
 
Share/Save/Bookmark